मल्टिनेसनल महिला जसले संसार हाँक्छन्

लक्ष्मी भण्डारी थापा

श्रावण १६, २०७४

सामान्य एड एजेन्सीबाट करियर सुरु गरेकी ६३ वर्षीया इरिना ब्लेकर रोजनफेल्ड हाल संसारको सबैभन्दा विशाल फुड एन्ड वेभरेज कम्पनी मोन्डेलेज इन्टरनेसनलको अध्यक्ष तथा प्रबन्ध–निर्देशक हुन् । सन् २००४ मा पेप्सीअन्तर्गतको फ्रिटो–लेको सिइओ पद सम्हालेकी इरिनाको हालको वार्षिक कारोवार १९ दशमलव ३ अर्ब अमेरिकी डलर छ । २ छोरीकी आमा इरिनाले अमेरिकाको कनेल युनिभर्सिटीबाट मार्केटिङ तथा गणितमा विद्यावारिधि गरेकी छिन् । ३० वर्ष फुड एन्ड वेभरेजमा योगदान पुर्‍याएकी रोजनफेल्डको कम्पनीले चकलेट, ओरियो बिस्कुट, पाउडर वेभरेज, चुइँगम, कन्फेक्सनरीलगायत फुड एन्ड वेभरेज उत्पादन गर्छ भने विश्वभर यसका १ लाख ७ हजार कामदार छन् । संसारभरका १ सय ६५ देशमा शाखा भएको उक्त कम्पनीको वार्षिक कारोबार ३० बिलियन अमेरिकी डलर छ । विज्ञापन एजेन्सीपछि सानो तहको डेरी स्थापना गरी व्यवसायमा भविष्य बनाउने प्रयास गरेकी इरिनाको वार्षिक तलब सन् २००९ सम्म १० दशमलब ५ मिलियन अमेरिकी डलर रहेको बताइन्छ ।

 

तामिलनाडु राज्यको मद्रास (हालको चेन्नई) मा जन्मिएकी इन्द्रा कृष्णमूर्ति रुई सफ्ट ड्रिंक्सका क्षेत्रमा विश्वभर तहल्का मच्चाएको पेप्सी कम्पनीकी अध्यक्ष तथा प्रबन्ध–निर्देशक हुन् । फोब्र्सले संसारका सय शक्तिशाली महिलाको सूचीमा तेह्रौं नम्बरमा राखेको इन्द्रालाई फच्र्युनले सयमध्ये ३ नम्बरमा पारेको छ । ६१ वर्षीया कृष्णमूर्तिले मद्रास क्रिश्चियन कलेजबाट विज्ञानमा स्नातक तथा यल स्कुल अफ म्यानेजमेन्टबाट पब्लिक प्राइभेट म्यानेजमेन्टमा स्नातकोत्तरसम्मको अध्ययन पूरा गरेकी थिइन् । सन् १९९४ मा पेप्सी कम्पनी प्रवेश गरेकी इन्द्रा सन् २००६ मा यसको प्रबन्ध निर्देशक भैसकेकी थिइन् । उनको प्रवेशपछि पेप्सी कम्पनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा थप बिस्तार भएपछि इन्द्राको नाम वाल स्ट्रिट जर्नलले सन् २००७ मा सर्वाधिक खोजी गरिएका ५० शक्तिशाली महिलामा समावेश भयो । सन् १८८० मा पहिलो उत्पादन थालनी गरेको पेप्सी सन् १८९८ सम्म आइपुग्दा पेप्सी–कोलाका रूपमा परिचित थियो भने सन् १९०२ मा आएर पेप्सी–कोला कम्पनीका रूपमा रजिस्ट्ेरड भयो । सन् १९६० को दशकमा डाइट–पेप्सी उत्पादन गर्न थालेपछि यसको अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति अझ चुलिएको हो ।

संसारभर २ लाख ७४ हजार कामदार रहेको पेप्सीले सन् २०१३ मा ६६ दशमलव ४१५ बिलियन रिभेन्यु कलेक्सन गरेको थियो । राज के. नुईसँग वैवाहिक जीवनमा बाँधिएकी इन्द्राको वार्षिक तलब २९ दशमलव ८ मिलियन अमेरिकी डलर छ । सन् २०१४ सम्म १ सय ४४ मिलियन अमेरिकी डलर उनको व्यक्तिगत खाता रहेको कुरा सार्वजनिक भएको थियो । सन् २००७ मा भारतीय उच्च सम्मान पद्मभूषणले विभूषित इन्द्रालाई सन् २०१३ मा भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले राष्ट्रपति भवनमा पुन: सम्मान गरेका थिए ।

सन् १९५७ मा अमेरिकामा जन्मिएकी गिन्नी रोमटी आइबीएम (इन्टरनेसनल बिजनेस मेसिन कर्पोरेसन) की चियरवुमन, प्रेसिडेन्ट तथा सिइओ हुन् । संसारभरका १ सय ७० वटा मुलुकमा आइबीएमको अपरेसन हुने यो कम्पनीको शीर्षस्थ पदमा रहेकी गिन्नीको वार्षिक तलब १९ दशमलव ३ मिलियन अमेरिकी डलर छ । (सन् २०१४ सम्मको डाटा अनुसार) ।

आइबीएमले कम्प्युटर हार्डवेयर, मिडिलवेयर तथा सफ्टवेयर उत्पादन गर्नुका साथै डाटाबेस, एसक्युएल प्रोग्रामिङ ल्यांग्वेज, युपीसी बारकोड, डायनामिक र्‍यान्डम एक्सेस मेमोरी, सिडी डिस्क, पेनड्राइभ आदि समेत निर्माण गर्छ । पर्सनल कम्प्युटरजस्तै थिंकप्याड, थिंक सेन्टर, पिडब्ल्युसी आदि उत्पादन पनि आइबीएमकै हुन् । आइबीएमका पाँच जना कर्मचारी नोबेल पुरस्कारबाट पुरस्कृत हुनुमा गिन्नीको ठूलो भूमिका थियो । तेल कम्पनीका मालिक मार्क एन्थोनी रोमटीसँग विवाह गरेकी गिन्नीको जोडी हालसम्म सन्तानविहीन छ । जेनरल मोटर इन्स्टिच्युटमा साधारण कर्मचारीबाट करियर थालेकी गिन्नी सन् १९८१ मा सिस्टम इन्जिनियरका रूपमा आइबीएम प्रवेश गरेकी थिइन् । आज उनको चर्चा विश्वभरका ३० शक्तिशाली महिलाका रूपमा गरिन्छ ।

उर्सुला एम.बर्न सन् २०१० देखि एरोक्स कम्पनीको अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छिन् । सन् २००९ सम्म उक्त कम्पनीको सिइओ उर्सुला अश्वेत अमेरिकी महिला हुन् । त्यसैले उनलाई ५ सय कम्पनीमध्ये व्यापारिक वृत्तमा यति उपल्लो स्तरसम्म पुग्ने प्रथम अश्वेत महिला प्रमुख बताइएको छ । फोब्र्सले उर्सुलालाई संसारका महाशक्तिशाली महिलामध्ये २२ औं स्थान दिएको छ । वार्षिक १८ दशमलव ७ मिलियन अमेरिकी डलर तलब प्राप्त गर्ने बर्नका श्रीमान् लोयड बिन आफ्नी श्रीमतीकै मातहतमा काम गर्छन् भने उनीहरूकी एक छोरी मेलिसा सन् १९९२ मा जन्मिएकी हुन् । विश्वभरका १ सय ६० मुलुकमा शाखा रहेको एरोक्सले आउटसोर्सिङ बिजनेसका लागि डिजिटल डकुमेन्टिङको काम गर्छ । १ लाख ३१ हजार ८ सय कर्मचारी रहेको सेरोक्स कम्पनीले मुख्यत: अफिस प्रिन्टर, मल्टी–फंगसन–प्रिन्टर, प्रोजेक्टर, स्क्यानर, डिजिटल प्रेसेसलगायत अन्य अफिसियल इक्विपमेन्ट्स उत्पादन गर्छ । एकल आमाको पालनपोषणमा हुर्किएकी बर्नले मेकानिकल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेकी छिन् । उर्सुलाले आफ्ना सौतेनी छोरालाई समेत कम्पनीको उच्च ओहोदामा पुर्‍याएर आफूसँग ठूलो मन र अथाह ममता भएको प्रमाणित गरेकी छिन् ।

५८ वर्षीया मेरी टेरेसा बारा सन् २०१४ देखि मल्टिनेसनल मोटर कम्पनी जेनरल मोटर्सको अध्यक्ष तथा सिइओ हुन् । कन्सल्ट्यान्ट टोनी बारासँग विवाह गरेकी मेरीका दुई सन्तान छन् । महँगा गाडीका विभिन्न पार्ट–पुर्जालगायत डेकोरेसनका सामग्री निर्माण एवं डिजाइन हुने जेनरल मोटर्सबाट २०१६ सम्ममा १० मिलियन कार बिक्री भैसकेको बताइन्छ । बक, काडिलग, सेभरोलेट, हम्मर, ओकल्यान्ड, एलसीलाफलिङ, ओपेल, जिएमसी आदिका एक्सक्ल्युसिभ १२ ब्रान्डभित्र रहेर ३७ वटा मुलुकमा कार उत्पादन गर्ने यो कम्पनीमा २ लाख १५ हजार कर्मचारी कार्यरत छन् । कम्पनीद्वारा डिजाइन गरिने कतिपय सिर्जनात्मक र नयाँ काममा मेरी आफैं खट्छिन् । १८ वर्षको उमेरदेखि यही कम्पनीमा काम गर्दै आएकी मेरी त्यतिबेला भर्खर हाइस्कुलकी विद्यार्थी थिइन् । सन् २००८ मा आएर उनलाई ग्लोबल म्यानिफ्याक्चरिङ विंग्सको भाइस–प्रेसिडेन्टको पद प्रदान गरियो भने २०११ मा ग्लोबल प्रोडक्ट डेभलपमेन्टको एक्ज्युकेटिभ–भाइस–प्रेसिडेन्टको पदभार सुम्पियो । मेरीको कार्यदक्षता एवं निरन्तरको योगदानको मूल्यांकन गर्दै सन् २०१४ मा उनलाई ग्लोबल मोटर्स कम्पनीको चियरपर्सन तथा सिइओको पद हस्तान्तरण गरियो । टाइम्स म्यागेजिनले उनलाई संसारका सय शक्तिशाली महिलाको सूचीमा राखेको छ ।

एजेन्सीको सहयोगमा

तस्बिरहरू : एजेन्सी

 

 

तपाईको प्रतिक्रिया

कमेन्टको लागि यहाँ click गर्नुहोस्

फेसबूक कमेन्ट गर्नुहोस्

फेसबूक छैन? यो फारम प्रयोग गर्नुहोस्