किन घट्दैन हिंसा ?

लक्ष्मी भण्डारी थापा

पुस ११, २०७३

 महिला हिंसा न्यूनीकरण एवं निर्मूल गर्न भनेर संसारभर विभिन्न कार्यक्रम तथा नीति तर्जुमा भैरहेको लामो समय बितिसक्दा पनि पूर्वीय मुलुकहरूमा हिंसाको अनुपात अझ बढ्दो देखिन्छ । समाज एवं व्यक्तिमा आएको चेतना स्तर र आत्मविश्वासका कारण हिंसा घट्ने तर्क सम्बन्धित विशेषज्ञहरूको रहे पनि दक्षिण एसियाली मुलुकमा महिला हिंसाको तथ्यांक निरन्तर उकालो लागिरहेको पाइन्छ । संसारभर एकैपटक महिला हिंसाविरुद्धको सोह्र दिने अभियान संचालनका क्रममा के गरे महिला हिंसा न्यूनीकरणमा टेवा पुग्छ ? भन्ने प्रश्नमा केन्द्रित रही चलाइएको नारी बहस :

रुपी सिंह, शिक्षाविद्

हिजोआज महिलाहरू बोल्ड हुँदै गएकाले महिला हिंसाका घटना बाक्लिएको देखिएको हो । यो उहिलेजस्तो लाजको विषय रहेन अब । यसलाई कम गर्न महिलाहरू शारीरिक तथा मानसिक रूपमा आफ्नो आत्मरक्षा गर्न सक्षम हुनुपर्छ । चेतना, महिलालाई सम्मान गरौं भन्ने अभियान, यस विषयमा सञ्चार माध्यमको सकारात्मक सहयोग भएको खण्डमा हिंसा क्रमश: घट्दै जान्छ । अर्को कुरा महिलाहरूका सम्बन्धमा जकडिएर रहेको सामाजिक सोचमा परिवर्तन आउनुपर्छ । बालबालिकालाई एक–अर्काको सम्मान गर्ने ज्ञान दिन अभिभावकको सहयोग आवश्यक हुन्छ । अब हामीले महिलामैत्री शिक्षामा विशेष जोड दिनुपर्छ ।

अभया सुब्बा, गायिका तथा संगीतकार

अब महिलाहरू पहिलेजस्तो सहेर बस्दैनन् । उनीहरू पनि सक्षम र सबल भैसकेका छन् । आफ्नो अधिकारका बारेमा सजग र बोल्न सक्ने भैसकेका छन् । हिंसा बाहिर देखिनुको एउटा कारण यो पनि हो । अब हिंसा घटाउने कार्यक्रम सहरमा मात्र होइन गाउँ–गाउँसम्म पुर्‍याइनुपर्छ । हिंसा गर्ने सम्भावित समूहसम्म चेतनामूलक कार्यक्रम तथा दण्ड–सजायसम्बन्धी सूचना पुग्नैपर्छ । यो विषयमा व्यापक जनचेतना अभियान आवश्यक छ । सरकारका तर्फबाट यससम्बन्धी बलियो नीति मात्र होइन त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन पनि जरुरी छ ।

शान्ता दीक्षित, निर्देशक–रातो बंगला स्कुल

सामाजिक चेतना एवं महिलामा भरिएको साहसका कारण महिला हिंसा अब गुपचुप रहने अवस्था छैन । यसलाई घटाउन महिलालाई मात्र नभई पुरुषलाई समेत यो अभियानमा अभियन्ता बनाउनु जरुरी छ । मानव भएपछि मेरो कर्तव्य–जिम्मेवारी के हो भन्ने ज्ञान हरेकमा आवश्यक छ ।  विद्यालयमा लिसनिङ स्किल (अरूको खेमाका पनि कुरा सुन्ने) मूलक शिक्षा दिनु जरुरी छ । सञ्चार माध्यम पनि यो विषयमा गम्भीर हुनुपर्छ । विषयवस्तु बुझेर संवेदनशील ढंगले सूचनाहरू प्रसारण गर्नुपर्छ । अधिकार र जिम्मेवारी महसुस गर्न सक्ने समाजमा हिंसा कम हुन्छ । वास्तविक खुबी एवं महिला हिंसाविरुद्धको कानुन कार्यान्वयन गर्न सकियो भने समाज हिंसामुक्त बन्न कुनै समय लाग्दैन ।

डा.संगीता रायमाझी, प्रोफेसर

चेतनामूलक कार्यक्रमहरूमा जोड दिनुपर्छ । कसैले कसैलाई हिंसा गर्नुमा ऊ कस्तो पारिवारिक तथा सामाजिक वातावरणमा हुर्किएको छ भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ । तसर्थ परिवार र वरिपरिको वातावरणलाई मैत्रीपूर्ण बनाउनु जरुरी छ । महिला–पुरुष दुवैद्वारा हिंसा हुन सक्ने कुरा अब हामीले स्वीकार गर्नैपर्छ । महिला–पुरुष दुवैका लागि समान ज्ञान र शिक्षाले चेतना जगाउँछ । हिजोआज बालबालिकाहरू सानै उमेरदेखि टेलिभिजन हेर्छन् । सञ्चार माध्यमले यस विषयसँग सकारात्मक सूचना प्रवाह गर्नु जरुरी छ । महिला हिंसा न्यूनीकरणका कार्यक्रम लक्षितवर्गसम्म पुग्नु अत्यन्त जरुरी छ ।

प्रीति सिटौला, निर्देशक, आइपीडी तथा पूर्वमिस नेपाल–२००३

महिला हिंसा कम गर्न सर्वप्रथम घरबाटै आमाले छोरालाई पनि हरेक काम सिकाउनुका साथै उसको जीवनमा महिलाको महत्व बोध गराउनुपर्छ । एक छोरा–एक छोरी छन् मेरा, म छोरीलाई मात्र यो गर, त्यो नगर, यो लगाऊ, त्यो नलगाऊ वा यस्तो ठाउँमा नजाऊ भनेर सिकाउँदिन । दुवैलाई एउटै शिक्षा दिन्छु । हरेक घरमा यो प्राक्टिस भए अबको २० वर्षपछि केही परिवर्तन होला कि ? छोरीलाई पनि एक्सपोजर दिनुपर्छ । उनीहरूलाई कुवाको भ्यागुता होइन समुद्रमा तैरिन सक्ने बनाउनुपर्छ । सञ्चार माध्यमले महिलाका पक्षमा सकारात्मक सूचना प्रचार–प्रसार गरिदिनुपर्छ । शिक्षाले चेतना जगाउने र सक्षम बनाउने काम गर्छ जुन सबैका लागि अत्यावश्यक छ । महिला हिंसाविरुद्धका कार्यक्रम ग्रामीण क्षेत्रसम्म पुर्‍याउनुपर्छ ।

तपाईको प्रतिक्रिया

कमेन्टको लागि यहाँ click गर्नुहोस्

फेसबूक कमेन्ट गर्नुहोस्

फेसबूक छैन? यो फारम प्रयोग गर्नुहोस्