स्वास्थ्य

महिला र मुटु रोग

महिलालाई प्रकृतिले नै महिनावारी हुने, शिशु जन्माउने, मेनापज (महिनावारी सुक्ने) जस्ता कुरा दिएको छ जुन पुरुषले भोग्नुपर्दैन । यसका सकारात्मक तथा नकारात्मक दुवै पक्ष छन् । नकारात्मकअन्तर्गत महिनावारीका समयमा पेट दुख्ने तथा गर्भावस्थामा हुने पीडालाई लिन सकिन्छ भने सकारात्मकअन्तर्गत महिलाको महिनावारी सुक्नुअगावै मुटु रोग लाग्ने सम्भावना कम हुन्छ । मेनापजअघि महिलामा मुटु रोगको सम्भावना कम भए पनि मेनापज हुने समयमा महिलाको शरीरमा हार्मोनको मात्रा घटेपछि केही लक्षण देखा पर्छन् ।यति बेला गर्मी हुने, मुटु ढुकढुक हुने मुटुको धड्कन बढ्ने तथा घट्ने हुन्छ भने स्वाँ–स्वाँसमेत हुनसक्छ । यस्तो बेला महिला आत्तिने, झर्किने, चिटचिट पसिना छुट्नुका साथै छाती दुख्ने पनि हुन्छ । यस्तो अवस्थामा कतिपय महिला आफूलाई मुटु रोग लागेको हो कि भनेर आत्तिन्छन् । सबै छातीको पीडा मुटु रोगको कारण हुँदैन । यसलाई मेनापजमा हुने सामान्य समस्या मान्न सकिन्छ ।सामान्यतया महिलाको मेनापज ४५ देखि ५० वर्षको उमेरमा हुन्छ । ४५ वर्षभन्दा कम उमेरका महिलामा मुटु रोग न्यून छ भने ५० वर्षसम्मका महिलालाई मुटु रोग लाग्ने सम्भावना कम हुन्छ । यो उमेरमा पुरुषको तुलनामा महिलालाई कम मात्र मुटुको रोग लाग्छ । मेनापजभन्दा अघि हार्मोनका कारण मुटुमा ब्लकेज हुन पाउँदैन तर ५० वर्षभन्दा कम उमेरका महिलालाई मुटुको रोग नै लाग्दैन भन्ने होइन । ५० वर्षभन्दा कम उमेरका महिला जसको धूम्रपान गर्ने बानी छ, कोलस्ट्रोलको मात्रा उच्च छ तथा मधुमेह छ भने पनि मुटुको रोग लाग्ने सम्भावना वृद्धि हुन्छ । यो उमेरमा धूम्रपान गर्ने महिला पुरुषको तुलनामा बढी प्रभावित हुन्छन् । त्यसैले महिलाले मुटु स्वस्थ राख्न केही सावधानी अपनाउनुपर्छ । महिनावारी सुकेपछि सचेत हुनुपर्छ ।लक्षण-    महिला तथा पुरुषमा मुटु रोगका लक्षण पनि फरक–फरक हुन्छन् ।-    महिलामा इसिजी गर्दा पनि अस्पष्ट लक्षण देखिन्छ । यद्यपि तिनै लक्षणका आधारमा उपचार गरेर महिलालाई ह्दयघातबाट जोगाउन सकिन्छ ।-    कहिलेकाहीँ महिलामा देखिने लक्षण स्पष्ट नहुने हुँदा चिकित्सकहरू समेत झुक्किन्छन् । लक्षण ढिलो मात्र थाहा हुनसक्छ ।-    सामाजिक कारणले गर्दा पनि धेरै महिला स्वास्थ्यसम्बन्धी सानातिना समस्यालाई बेवास्ता गर्छन् अर्थात् रोग लुकाउँछन् ।-    समयमै अस्पताल गए रोगको उपचार समयमै गर्न सकिन्छ ।के गर्ने ?  -    महिलाले महिनावारी सुक्नुअगावै जीवनशैली तथा खानपानमा विशेष ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ ।-    गुलियो, चिल्लो तथा मसालेदार खानेकुरा खानुहुँदैन । तौल नियन्त्रणमा राख्नुपर्छ ।-    शारीरिक व्यायाम गर्नुपर्छ । बिहान, दिउँसो तथा बेलुकी जुनसुकै समयमा भए पनि १ घन्टा हिँड्नुपर्छ ।-    अस्वस्थ बानी जस्तो धूम्रपान, मद्यपानको लत छ भने छोड्नुपर्छ ।-    रोग लुकाएर बस्नुहुँदैन । सानाभन्दा साना समस्याका बारेमा पनि परिवारका सदस्यलाई बताउनुपर्छ ।-    शरीरमा कुनै किसिमको असजिलोपन महसुस भए चिकित्सककहाँ जानुपर्छ ।जानकारी-    ५० वर्षभन्दा कम उमेरका महिला जसको चुरोट पिउने बानी छ, कोलस्ट्रोल तथा मधुमेह छ भने त्यस्ता महिलालाई पुरुषको तुलनामा बढी मुटु रोग लाग्ने बढी सम्भावना हुन्छ ।-    पुरुषको तुलनामा महिलामा मुटु रोगको समस्या स्पष्ट देखिँदैन ।-    महिलाको मुटुमै पीडा नभई घाँटी, बंगारा दुख्ने, स्वाँ–स्वाँ हुने लक्षण पनि मुटु रोगको कारण हुन सक्छ । यसका आधारमा अन्यत्र केन्द्रित हुँदा मुटुको समस्या बल्झिएको पनि पाइन्छ ।-    एस्ट्रोजन हार्मोन महिलाका लागि मुटुको रक्षा कवच बनेर बसेको हुन्छ । यसले कोलस्ट्रोल बढ्न तथा मुटुका रक्तनली साँघुरिन दिँदैन भने रक्तचापसमेत नियन्त्रणमा राख्छ ।-    ५५–६० वर्षको उमेरपछि महिलामा पनि पुरुषको जस्तै मुटु रोगको जोखिम बढ्छ ।                                       मुटु रोग विशेषज्ञ, मोर्डन हर्ट क्लिनिक तथा ग्रान्डी इन्टरनेसनल हस्पिटल 

डा. ओममूर्ति अनिल, वैशाख २, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कम वा बढी उमेरमा आमा बन्दा आइपर्ने समस्या

महिनावारी ठीक हुँदैमा हरेक महिना अण्ड निस्कदैन । यसले गर्दा गर्भाधान हुन सक्दैन । आमा बन्न महिला आफै शारीरिक तथा मानसिक रूपमा तयार हुनु आवश्यक छ । गर्भावस्थामा शरीरमा आउने परिवर्तनका बारेमा कुनै जानकारी नहुँदा अप्ठ्यारो सिर्जना हुनसक्छ । यो अवस्थामा पनि केही सामान्य तथा असामान्य जटिलता देखा पर्छन् । य

डा. अचला वैद्य, चैत्र २१, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गर्मी र स्वास्थ्य

बाहिरको खाना बासी, सडेगलेका तथा झिँगा भन्किएका हुने सम्भावना भएकाले घरमै खाना खाने बानी बसाल्नुपर्छ । पानी उमालेर मात्र पिउनुपर्छ । घरबाहिर जाँदा पनि घरकै पानी प्रयोग गर्नुपर्छ ।

नारी संवाददाता , चैत्र १३, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्यान्सर

क्यान्सर अहिले आम समस्या बनेको छ । स्तन तथा पाठेघरको मुखको क्यान्सर महिलामा हुने सबैभन्दा खतरनाक क्यान्सर हो । नेपालमा महिलामा हुने क्यान्सरमध्ये पहिलो स्थानमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर छ भने दोस्रो स्थानमा स्तन क्यान्सर छ ।

नारी संवाददाता , चैत्र ६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सन्तान प्राप्त र महिलाको यौनिकता

मैले घरमै शिशु जन्माएकी हुँ । शिशुको जन्मपछि मेरो योनिमार्ग केही खुकुलो भएको महसुस गरेकी छु । यसलाई कसिलो बनाउन मिल्छ भन्ने सुनेकी छु ।

डा.बालकृष्ण शाह, चैत्र ६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रुघाखोकी, असर र बच्ने तरिका

नियमित रूपमा तातो पानी पिउनुपर्छ । तातो कुरा जस्तो चिया, कफी, सुप खानासाथ चिसो पानी वा कोल्ड ड्रिंक्स पिउनु हुँदैन ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन ११, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिनावारी, रगतश्राव महिला स्वास्थ्य

सामान्यत: महिनावारी २१ दिनदेखि ३५ दिनको अन्तरमा ३ देखि ५ दिनसम्म हुन्छ । पहिलो दिन कम रगत गए पनि दोस्रो–तेस्रो दिन ८० मिलिग्रामसम्म रगत जान सक्छ, अर्थात तीन–चारवटा प्याड फेर्नुपर्ने हुन सक्छ । तपाईंको समस्यालाई मेनोरेजिया भनिन्छ ।

डा.बालकृष्ण शाह, फाल्गुन ९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

युवामा डिप्रेसन

कतिपयले क्षणिक आनन्दका लागि धूम्रपान तथा मद्यपान गर्छन् । यसको बढ्दो प्रयोगले समेत डिप्रेसनको समस्या निम्त्याएको पाइन्छ । हाम्रो देशमा भने विशेषगरी सहरी क्षेत्रमा पश्चिमा संस्कारको नक्कल गर्ने प्रचलनले गर्दा युवाहरूमा डिप्रेसन बढेको पाइन्छ । असफलता र जटिल सम्बन्धबाट विक्षिप्त युवामा भने आत्महत्याको सोच समेत आएको पाइन्छ ।

उपासना घिमिरे, माघ १४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

व्यक्तिगत जीवनमा रोगको प्रभाव

८० प्रतिशत यौन समस्या तनसँग नभै मनसँग जोडिएको हुन्छ । जबसम्म मन राजी हुँदैन तबसम्म हाम्रो शरीर पनि यौन सम्पर्कका लागि राजी हुँदैन । यति हुँदाहुँदै पनि शारीरिक कारणले समेत यौन जीवन प्रभावित हुन्छ ।

नारी संवाददाता , माघ २, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

डिप्रेसनबाट टाढा राख्छ दहीले

युनिभर्सिटी अफ क्योलिफोर्नियाको स्कुल अफ मेडिसिनले गरेको अध्ययनबाट दहीको सेवन डिप्रेसनबाट टाढा राख्न सहयोगी हुने कुरा पत्ता लागेको हो ।

नारी संवाददाता , माघ १, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गर्भवती महिला र स्वास्थ

गर्भको अन्तिम महिना तिर अलिअलि खुट्टा सुन्निनु सामान्य हो । यस्तो अवस्थामा रक्तचाप बढ्नु तथा पिसाबमा एल्बुमिन देखा पर्नु खतरनाक साबित हुन सक्छ । यस्तो किन भएको हो भन्दा पनि यस्तो अवस्थामा के गर्ने महत्वपुर्ण हुन्छ ।

डा. बालकृष्ण शाह, पुस ३०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --