स्वास्थ्य

दुखाइको समाधान

डा. निनादिनी श्रेष्ठउप प्रा.–एनेस्थेसियोलोजी विभाग, पेन युनिट त्रि.वि, शिक्षण अस्पताल दीर्घकालिन दुखाइ के हो ? कुनै पनि अङ्गमा आफ्नो दैनिक क्रियाकलाप, काम गर्न नै डिस्टर्ब हुने गरी लामो समयसम्म एकनासले वा त्यसभन्दा बढी असह्य पीडा तीन महिनाभन्दा बढी हुनु नै दीर्घकालिन दुखाइ हो । कस्तो दुखाइलाई रोग मान्ने ? कुनै दुखाइ रोगसँग जोडिएर आउँछन र उपचारको केही समयपछि आफैं निको हुन्छ त्यस्ता दुखाइ क्षणिक र सामान्य हुन्छन् । त्यस्तै अरु कुनै दुखाइ लामो समयसम्म पनि निको हुँदैन त्यसलाई दीर्घकालीन दुखाइ भनिन्छ । यो आफैमा एउटा रोग हो । लामो समयदेखिको ढाड दुख्ने समस्या, सर्भिकल स्पोन्डिलोसिस, हाड जोर्नीको दुखाइ, बाथका कारण हुने दुखाइ, टाउको दुख्ने, अर्बुद (क्यान्सर) रोगका कारण हुने दुखाइ, जनै खटिरापछि हुने दुखाइ आदिलाई दीर्घकालीन दुखाइका उदाहरण हुन् । पेन म्यानेजमेन्ट (दुखाइ व्यवस्थापन) कस्तो अवस्थामा आवश्यक हुन्छ ? जुन रोगको उपचार गर्न आएका बिरामीको सो रोग निको भयो तर दुखाइ  तीन महिनासम्म पनि रह्यो भने पेन म्यानेजमेन्ट (दुखाइ व्यवस्थापन) को आवश्यकता पर्छ । यस्ता बिरामीलाई ओपिडीमा जाँच गरिन्छ । यस्तो किसिमको पीडालाई क्रोनिक पेन भनिन्छ । रोग निको भएसँगै दुखाइ कम हुनुपर्नेमा दुखाइ बाँकी रहे पेन म्यानेजमेन्ट उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । जस्तो कि हातखुट्टा भाँचिदा प्लास्टर लगाएर हड्डी जोडिन्छ तर हातखुट्टामा दुखाइ रहिरहेमा  थप उपचारको आवश्यकता हुन्छ । लामो समयसम्म पीडा भैरहे हातखुट्टा  परिवर्तन हुन्छ । उपचार नपाएमा नङ तथा अर्को हातखुट्टामा समेत दुखाइ सर्न सक्छ । त्यसैले यस्तो अवस्थाको दुखाइको उपचार पेन म्यानेजमेन्टमा गरिन्छ । दुखाइ कसरी कम गर्न सकिन्छ ? साधारणतया ९० प्रतिशत दुखाइका बिरामी ओपिडीमा आएपछि रोगअनुसारको औषधि दिइने गरिन्छ । दुखाइको आवश्यकताअनुसार एक्सरसाइज, अकुपंचर, फिजियोथेरापी पनि गराइन्छ । एउटै रोग तथा उमेरका मानिसका दुखाइ पनि फरक हुन्छ । कसैलाई कम दुख्छ भने कसैलाई बढी दुख्छ । दुखाइसँगै भावना तथा स्ट्रेस पनि जोडिएर आउँछन् । कतिपयलाई मानसिक तवरबाट पनि दुखाइ भएको हुन्छ । उनीहरूलाई त्यही हिसाबले उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । पेन म्यानेजमेन्टको क्षेत्र ठूलो छ । औषधि तथा सुईले मात्र उपचार गर्ने होइन । कतिलाई सामान्य उपचारबाट निको हुन्छ भने कतिलाई साइको थेरापीको आवश्यकता पर्न सक्छ । के–के को दुखाइको उपचार गर्न सकिन्छ ? ढाडको, क्यान्सरको, टाउको तथा घाँटीको दुखाइको उपचार गर्न सकिन्छ । यसैगरी ढाडको नशा च्यापिएको, जोर्नी तथा बाथका कारण हुने दुखाइ तथा घाँटीको नसा च्यापिएको दुखाइ कम गर्न सकिन्छ ।साथै लेबर पेन (बच्चा जन्माउने बेलामा हुने दुखाइ) पनि कम गर्न सकिन्छ । जुनसुकै दुखाइ भए पनि सामान्य खालको दुखाइ हो भने आफैले म्यानेज गर्न सकिन्छ, अस्पताल आउनुपर्दैन । धेरैलाई दुखाइ भएपनि अधिकांशले स्वभाविक रूपमा लिने गर्छन् । दुख्यो भन्दा आफू तल पर्ने हो कि भन्ने मानसिकता पनि कतिपयमा रहेको पाइन्छ । नोट : सेप्टेम्बर महिनालाई संसारभर दीर्घकालीन एवं जटिल दुखाइ निवारणका लागि सामाजिक जागरण अभियानका रूपमा मनाइएको थियो । 

नारी संवाददाता , चैत्र २७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिनावारीको मानसिक पाटो

आयुर्वेदमा महिनावारीको समयमा शारीरिक एवं मानसिक स्वास्थ्य दुवैलाई उत्तिकै महत्व दिइएको पाइन्छ । विशेष गरी सहरी क्षेत्रका युवती तथा महिलाहरूमा महिनावारीको समयमा हुने प्रि–मेन्सुरल अपसेट (महिनावारी हुनुअघिको पीडा) बढ्दो छ । 

नारी संवाददाता , चैत्र २०, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

खाद्य मेलामा डाइटिसियन संघ विजयी 

देशभरबाट आएका ७५ सहभागीमध्ये नेपाल डाइटिसियन संघले प्रथम पुरस्कार हात पारेको थियो । नेपालभरिका डाइटिसियन एवं पोषणविद्हरूको छाता संगठन नेपाल डाइटिसियन संघ स्थापना काल (२०६६ साल) देखि नै यस्ता कार्यक्रममा सक्रिय रहँदै आएको छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन १५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आकस्मिक गर्भनिरोधक चक्की महिनामा कतिसम्म प्रयोग गर्ने

आकस्मिक रूपमा, कहिलेकाही प्रयोग गर्नका लागि मात्र हो । यो महिनामा यति नै पटक प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने छैन, तर बारम्बार वा यसको प्रयोग धेरै गर्न थाले आफ्नो शरीरमा हार्मोनसम्बन्धी असन्तुलन सिर्जना हुनसक्छ ।

डा.बालकृष्ण शाह, फाल्गुन ४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्यान्सरले हार्‍यो  मैले जितें : एन्जेलिना जोली

हलिउडकी ओस्कर विजेता अभिनेतृ एन्जेलिना जोलीले केही समयअघि क्यान्सरको खतरा टार्न आफ्ना दुवै स्तनको अप्रेसन गराइन् । यसबाट उनले क्यान्सरसँग डराउनु हुँदैन र त्यसलाई लुकाउनुको साटो त्यससँग बहादुरीका साथ लड्नुपर्ने सन्देश प्रवाह गरिन् । उनको जीवन असंख्य महिलाहरूका लागि प्रेरणा साबित भएको छ ।

नारी संवाददाता , माघ २८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पाठेघरको  मुखको क्यान्सर

परिवारमा कसैलाई क्यान्सर छ भने त्यस्ता महिलाले नियमित जाँच गराउनुपर्छ । धूम्रपान तथा मद्यपान गर्नुहुँदैन । दिनहुँ आधा घन्टा भए पनि व्यायाम गर्नुपर्छ । पोलेका, ढुसी परेका खानेकुरा एवं सेकुवा खानुहुँदैन । हरिया सागपात बढी मात्रामा खानुपर्छ । एकभन्दा बढी यौन पार्टनर राख्नुहुँदैन ।

डा. सरिता घिमिरे, माघ २२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पत्रिकामा खानेकुरा खाँदा क्यान्सरको जोखिम 

धेरैजसो पसलेले चटपटे, पकौडा, समोसा, पुरी, जेरी, मिठार्इं आदि खानेकुरा पत्रिकामा बेरेर दिन्छन् । तारेका खानेकुराको तेल सोसियोस् भनेर पनि पत्रिकाकै प्रयोग गरिन्छ । पत्रिकामा राखिएका खानेकुरा स्वास्थ्यका दृष्टिले जोखिमपूर्ण मानिन्छन् ।

नारी संवाददाता , माघ १७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

वीर अस्पतालमा नयाँ सिटी स्क्यान

वीर अस्पतालमा १ सय २८ स्लाइस क्षमताको नयाँ सिटीस्क्यान मेसिन जडान गरिएको छ । गत महिना मेशिन जडान गर्नासाथ बिरामीलाई सेवा दिन थालिएको हो । यो मेसिनको ८ करोड ८४ लाख रूपैयाँ पर्छ । यसको क्षमता जति बढी भयो उति राम्रो रिपोर्ट आउनुका साथै छिटो पनि हुन्छ ।

नारी संवाददाता , माघ १४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्यान्सरको उपचारमा चेक प्वाइन्ट थेरापी

अमेरिकाका दुई वैज्ञानिक प्रोफेसर जेम्स पी एलिसन तथा जापानी प्राध्यापक तासुकु हान्जोले मानव शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई प्रयोग गरेर क्यान्सरलाई निष्प्रभाव पार्न सक्ने नयाँ उपचार विधि पत्ता लगाएका छन् ।

नारी संवाददाता , माघ ६, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बढ्दो उमेर, महिनावारी र बढी रक्तश्राव

यो अवस्थामा शरीरको रगत धेरै जाने भएकाले उपचार आवश्यक हुन्छ । मेनोरेजियाका अनेकौं कारण भएकाले पत्ता लगाउन आवश्यक परीक्षणहरू गराउनुपर्ने हुनसक्छ । हार्मोनको असन्तुलन, पाठेघरको ऐंजेरु (फाइब्राइड), पाठेघरको भित्री तहको खराबी त्यसका लागि जिम्मेवार हुन सक्छन्, धेरैजसो अवस्थामा औषधीको सेवनबाटै यस्तो समस्या निवारण गर्न सकिन्छ । 

डा.बालकृष्ण शाह, माघ २, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जाडोमा यसरी गर्नुहोसे आफ्नो केयर

जाडोमा मौसमको आद्र्रता कम हुने भएकाले छाला सुख्खा हुने, हातखुट्टाका साथै ओठ फुट्ने, केश सुख्खा हुने तथा चायाँ पर्ने समस्या देखिन्छ । 

नारी संवाददाता , पुस २७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --