विदेश

दक्षिण एसियाली तारा प्रो.डा. होस्नेआरा

१७ सयभन्दा बढी शाखा, ३३ हजार कर्मचारी, १० हजार करोड वार्षिक कारोबार गर्ने दक्षिण एसियाकै सबैभन्दा ठूलो महिला संस्था हाँकिरहेकी प्रो.डा. होस्नेआरा बेगमको जीवनकथा निकै मर्मस्पर्शी छ । दक्षिण एसियाली महिलाहरूकी रोल मोडल बन्न सफल होस्नेआरा मृत्युको मुखबाट जोगिएको आफ्नो जीवन यसरी सदुपयोग गरेको बताउँछिन् ।‘आँटे सकिन्छ’ भन्ने कुरा प्रमाणित गरेकी होस्नेआराले जीवनमा निकै दुःख पाएकी छिन् । डाक्टरले नै उनको मृत्यु प्रमाणित गरिसकेका थिए तर दुनियाँ चकित हुने गरी मेरो अत्यन्तै कठिन र लामो अप्रेसन सफल भयो । अस्पतालकै बेडबाट मैले प्रण गरें–‘अबको बाँकी जीवन सेवामै बिताउनेछु ।’ सन् १९७५ लाई स्मरण गर्दै डाक्टर बेगम भन्छिन्–‘ठेङ्गामरा ग्रामका ती दिन अझै सम्झन्छु, लुकिछिपी मगन्ते पेसा अपनाएका महिलाहरूको ठूलो समूह, कुटपिट, बहुविवाह र अन्य हिंसाको चपेटामा परेका ती ग्रामीण महिलालाई सहयोग गर्दा ममाथि लागेको दलालको आरोप । आज प्रमाणित भएको छ, मेरो अभियानले ती महिला आर्थिक रूपमा उच्च, सबल र उच्चशिक्षित मात्र होइन राजनीतिक एवं सामाजिक रूपमा समेत सशक्त भएका छन् । मेरो नाफाको जिन्दगी म नाफामा लगाउन चाहन्न, मृत्युपर्यन्त सेवामै बिताउन चाहन्छृु ।’सन् १९७९ को कट्टर मुस्लिम समुदाय, त्यसताका हुस्नेआरा बेगमले भर्खरै राजशाहीबाट युनिभर्सिटी शिक्षा पूरा गरेकी थिइन् । जति श्रीमती बटुल्न सक्यो उति बहादुर भइने बंगलादेशको उत्तरी भेग ठेङ्गामरा बोगुराको परिवेश, अशिक्षा, हिंसा, गरिबी आदि दर्जनौं समस्या, डा. होस्नेआरालाई लाग्यो ती मगन्ते महिलाका लागि केही गरौं । उनले चामल बटुल्न हिँड्ने त्यस्ता करिब २ सय महिला भेला पारी समूह गठन गरिन् जतिबेला उनी क्याम्पस पढाउँथिन् । तिनका समस्या सुन्ने, समाधानका लागि पुलिस, प्रशासनसम्म पुगिदिने, तिनलाई सशक्त बनाउन तालिम–कार्यशाला सञ्चालन गर्ने गतिविधि गरेकै कारण उनले विभिन्न आरोप एवं लाञ्छना खेप्नुपर्‍यो । तिनले बटुलेको चामल बेच्दा पहिलो मगन्ते सेमिनार गर्ने खर्चर् जुट्यो । त्यसपछि माग्ने पेसा बन्द गराएर उनले ती सबैलाई आयआर्जनका काममा लगाइन् । विद्यार्थीकालमै उनले बंगबन्धु शेख मजीबुर रहमान, फादर अफ द नेसनसँगको एक भेटमा १० हजार टाका प्राप्त गरेकी थिइन् । रहमानले उनलाई भनेका थिए–‘तिमीले यो पैसा लिनुअघि एउटा कुरा सुनिश्चित गर्दै मलाई बचन दिनुपर्छ कि स्नातकोत्तरको पढाइ सिध्याएपछि यो पैसाले १० जनालाई रोजगार दिनेछौ ।’ बेगम सम्झन्छिन्–‘आज म उहाँको बचन पूरा गरिरहेकी छु । अहिले मेरा समग्र ३३ हजार कर्मचारीमध्ये करिब ६० प्रतिशत महिला छन् जो विभिन्न शाखा र क्षेत्र सम्हालिरहेका छन् ।’ शिक्षा नै पहिलो कडी हो जसले मानिसलाई बलियो बनाउँछ भन्ने उदाहरण डा. बेगम गरिब महिलाहरूको पुनर्स्थापना, सशक्तीकरण तथा उकासिएको शैक्षिकस्तरलाई आफ्नो उपलब्धि मान्छिन् । उनलाई सोच, मानसिक प्रेरणा र शिक्षा सफलताका मुख्य अस्त्र हुन् भन्ने लाग्छ । सोसल–इन्टरप्रेनरसीपलाई सुरुदेखि बढावा दिँदै आएकी डाक्टर होस्नेआरा ठेङ्गामरा महिला सबुच संघ (टिएमएसएस) बोगुरा बंगलादेशकी संस्थापक कार्यकारी निर्देशक हुन् । यो नाफारहित संस्थाअन्तर्गत रहेका टिएमएसएस मेडिकल कलेज, टिएमएसएस इन्जिनियरिङ कलेज, टिएमएसएस पोलिटेक्निकल कलेज, १ हजार ८० शय्याको टिएमएसएस हस्पिटल, टिएमएसएस पेपर मिल, टिएमएसएस विश्वविद्यालय, बंगलादेशभरि फैलिएको टिएमएसएस माइक्रोफाइनान्स र ग्यास स्टेशन, टिएमएसएस फाइभ–स्टार होटल, टिएमएसएस नर्सिङ कलेज, टिएमएसएस गर्लस स्कुल, टिएमएसएस ट्राभल एण्ड टुरिज्मलगायत दुई दर्जन क्षेत्रका मुख्य–मुख्य स्थान महिलाले सम्हालिरहेका छन् । अशोका फेलो डाक्टर होस्नेआरालाई अहिले बंगलादेशमा मात्र नभएर दक्षिण एसियाभरिको एक समूहले जीवित देवी मान्छ । नोबेल पुरस्कारकी दावेदार प्रो.डा. होस्नेआराको ४० वर्षअघिको कदम अझै रोकिएको छैन । निजी सम्पत्ति नभएकी बेगमको नेतृत्वमा भैरहेको वार्षिक १० हजार करोड बराबरको कारोबारको सबै आम्दानी सामाजिक सेवालगायत रोजगारी सिर्जनामा खर्च हुने गरेको छ । बंगलादेशको उत्तर–पूर्वी जिल्ला बोगुराको ग्रामीण भेग ठेङ्गामरामा सन् १९५३ मा जन्मिएकी होस्नेआराले राजशाही युनिभर्सिटीबाट बोटानीमा स्नातकोत्तर तथा वासिङ्टन युनिभर्सिटी पेन्सिलभेनिया अमेरिकाबाट जेन्डर रिलेसन इन डेभलपमेन्टमा विद्यावारिधि गरेकी छिन् ।उतिबेलाको बंगलादेशमा थोरै मानिसबाहेक हुने–खानेहरू त्यति थिएनन् । महिलाको अवस्थाको त कुरै नगरौं, गरिबी, अशिक्षा, आयस्रोतको अभाव देशैभरि सवर्त्र यस्तै परिस्थिति थियो । यस्तो अवस्थाप्रति चिन्तित हुँदै होस्नेआराले सन् १९८० मा ठेङ्गामरा महिला सबुच संघ (टिएमएसएस) स्थापना गरेर सामाजिक कार्यमा होमिएकी हुन् । शारीरिक रूपमा पुरुष भएर जन्मिएकी होस्नेआराले ४० वर्षअघि तत्कालीन कट्टर मुस्लिम समुदायलाई चुनौती दिँदै लिङ्ग परिवर्तन मात्र गरिनन् दुई सन्तानकी आमासमेत भइन् । उतिबेला असाधारण मानिएकी डा.बेगम वास्तवमै असाधारण मानिस हुन् भन्ने अहिले प्रमाणित भएको छ । उतिबेलाका उनका प्रोफेसर अन्सर अली तालुपदार अहिले उनका श्रीमान् हुन् । उनीहरूका ३ जना नातिनातिना छन् । सामाजिक हेय, विभेद, हिंसा र सीमान्तकृत हुनुको पीडा पार गरेर आएकी होस्नेआराका बाबु सोलाइमान अलीको पहिले नै निधन भएपछि उनका दुःखका दिन सुरु भएका थिए । घरघडेरी धितो राखेर विश्वविद्यालयसम्म पुगेकी होस्नेआरा आफ्नी आमा जोबाइदा बेगमलाई हरक्षणको विश्वास र सहारा मान्छिन् । ‘विपन्नका लागि आर्थिक सबलीकरण र स्वास्थ्य–शिक्षामा पहुँच पुर्‍याउन सकें, यही नै मेरो योगदान हो जस्तो लाग्छ ।’ बेगम भन्छिन्–‘हरेस खाइयो भने आफैं मरिन्छ, मानसिक रूपमा साहस र सोंच बलियो बनाइयो भने संसार जितिन्छ ।’        

नारी संवाददाता , चैत्र १३, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मेक्सिकन सुन्दरीलाई मिस वल्र्ड

चीनको सान्या सहरमा सञ्चालित ६८ औं संस्करणको विश्वसुन्दरी प्रतियोगिताको शीर्ष उपाधि २६ वर्षीया मेक्सिकन सुन्दरी भेनिसा पोन्स डे लियनले जितेकी छिन् । भेनिसा विश्व सुन्दरीको उपाधि जित्ने पहिलो मेक्सिकन युवती हुन् ।

नारी संवाददाता , मंसिर २७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लड्न सक्नुपर्छ

नोबेल शान्ति पुरस्कार पाउने उनीहरू दुवै जघन्य सामाजिक अपराध मानिने बलात्कारविरुद्ध लडिरहेका योद्धा हुन् । पछिल्ला दिनमा बलात्कार एउटा महामारीका रूपमा फैलन थालेको छ । यो महामारीको चपेटामा वृद्धवृद्धा, बालबालिकादेखि युवा महिलाहरू सबै पर्न थालेका छन् ।

नारी संवाददाता , कार्तिक २७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जो डराएनन् गोरा

‘सुन्दरता हिजाब र बुर्कापछाडि पनि लुकेको हुन्छ’ भन्ने सन्देश दिने उद्देश्यले केही समयअघि अमेरिकी डल कम्पनी मटेलले हिजाब लगाएका बार्बी डल सार्वजनिक गर्‍यो । यसको श्रेय जान्छ सन् २०१६ को रियो ओलम्पिक्समा हिजाब लगाएरै प्रतिस्पर्धा गर्ने र कांस्य पदक जित्ने ३२ वर्षीया अमेरिकी फेन्सिङ खेलाडी इब्तिहाज मुहम्मदलाई । उनकै कारण अमेरिका धार्मिक सहिष्णुताको सन्देश दिन सफल भयो ।

विभु लुइटेल, आश्विन १५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला सशक्तीकरणका लागि

‘मी टु’ संस्थाका रूपमा भने त्यसअघि नै स्थापना भैसकेको थियो । ‘गर्ल फर जेन्डर इक्विटी’ की संस्थापिका तराना बुर्कले सन् १९९७ मा आफ्नै आमाको ‘ब्वाइफ्रेन्ड’ बाट पटक—पटक यौन उत्पीडनको सिकार भएकी युवती हेभेनको कथा सुनेकी थिइन् । त्यही कथाले उनलाई सन् २००६ मा ‘मी टु’ संस्था स्थापना गर्न प्रेरित गरेको थियो ।

नारी संवाददाता , आश्विन ८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

क्रोसियाली राष्ट्रपति

आफ्नो देशका खेलाडीहरूको मनोबल बढाउन कोलिन्डा रसिया पुगेकी थिइन् । विश्वकप अवधिभर उनी चर्चामा रहिन् । त्यसको कारण थियो ड्रेसिङ रुममा पुगेर खेलाडीको मनोबल बढाउनेदेखि सुटुक्क भिआइपी कक्ष छाडी दर्शकदीर्घामा पुगेर आफ्नो देशलाई चियरअप गर्नेसम्मका उनका गतिविधि जो एउटा राष्ट्रपतिबाट सायदै कसैले अपेक्षा गरेका थिए ।

नारी संवाददाता , भाद्र ८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अभियानमा दृढता

केन्याका २५ प्रतिशतभन्दा बढी युवती शिक्षाबाट वञ्चित रहेको तथ्य उल्लेख गर्दै क्यान्थिया भन्छिन्–शिक्षा नै एउटा यस्तो अस्त्र हो जसले तपाईंलाई मानव बनाउँछ र अरूप्रति पनि मानवीय व्यवहार गर्न सिकाउँछ । म त्यही मानव अधिकारका पक्षमा लडिरहेकी छु । डेमोक्राटिक रिपब्लिक अफ कंगोस्थित उभिराकी २६ वर्षीया अमिना मारी ग्रेस सफी महिलालाई मात्र होइन हरेक मानवका लागि मानव अधिकार आवश्यक छ भन्ने सिद्धान्तमा लड्दै आएकी योद्धा हुन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, असार २७, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सबैकी प्रिय एलेन डिजेनेरस

एलेनको कार्यक्रममा एकपछि अर्को हृदयविदारक कथा आइरहन्छ । यस्तै अर्का बालक टेइट एन्डर्सनको कथाले पनि सिंगो विश्वलाई नै भावुक बनायो । मुटुको बायाँ भेन्ट्रिकलबिना जन्मिएका एन्डर्सनको बाल्यकाल निकै कष्टपूर्ण थियो । नाजुक आर्थिक अवस्थाका कारण उनको शल्यक्रिया पनि हुन पाइरहेको थिएन ।

विभु लुइटेल, असार ११, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रक्षाकवच बने महिला

भारतीय रक्षामन्त्री निर्मला सीतारमण स–साना व्यवहार निर्वाह गर्नेदेखि लिएर विशाल राष्ट्र भारतको सुरक्षा प्रबन्ध मिलाउने र तिनको व्यवस्थापन गर्नेसम्मको काममा उत्तिकै पोख्त छिन् । ३ सेप्टेम्बर २०१७ मा भारतकी प्रथम महिला रक्षामन्त्री बन्न सफल निर्मला भारतीय जनता पार्टीका तर्फबाट आन्ध्रप्रदेश र कर्नाटकको सभासद, पार्टी प्रवक्ता हुँदै सन् २०१४ मा उद्योग तथा वाणिज्य मन्त्री बन्न सफल सीतारमण एक सन्तानकी आमा हुन् ।

नारी संवाददाता , चैत्र १४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विश्व चर्चित व्यक्तिको प्रेम र विवाह

प्राणी जगत्मा प्रेम अपरिहार्य मानिन्छ । अझ मानव समाजमा प्रेमको महत्वको कुरा गरिसाध्य छैन । एउटा भनाइ छ–‘कसैको गहिरो प्रेमबाट शक्ति मिल्छ, कसैलाई गहिरो माया गर्दा साहस मिल्छ ।’ विश्वमा प्रेममा नपरेका मानिस भेट्न मुस्किलै छ । सानो वा ठूलो जुनसुकै मानिस प्रेममा परिरहेको हुन्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन २, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विदेशमा संस्कृति धान्ने ध्येय

घरभित्र प्रयोग गरिने भाषा, भान्सामा पाक्ने परिकार, आफ्नै हातले बालबालिकालाई सजाउँदै लगाइदिने पहिरन वा अन्य शृंगार आदि महिलाको निर्णयमा भर पर्ने कुरा हुन् । डायस्पोरामा जागिर अनि घरधन्दा सन्तानको लालनपालन गरेर पनि सामाजिक कार्यमा नेपाली महिलाको सहभागिता बाक्लै देखिन्छ । नेपालमा दु:ख पर्दा होस् वा विदेश पुगेका नेपालीलाई दु:ख पर्दा नेपालीहरूलाई एकजुट बनाई सहयोग जुटाउन महिलाहरूकै पहल रहँदै आएको पाइन्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस ११, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --