बालबालिका

चाडपर्वमा बालबालिकाको खानपान

दसैं–तिहार नजिकिँदै जाँदा ‘बिन्दास’ बिदाको पर्खाइमा हुन्छन् बालबालिकाहरू । बजार र विज्ञापनले नियन्त्रण गरेको हाम्रो खानपान चाडपर्वको बेला अझ अनियन्त्रित हुन्छ । यस्तो बेला विवेक पुर्‍याउन सकिएन भने बालबालिकाको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्छ । आफ्ना छोराछोरीलाई खुसी राख्नु आमाबाबुको पहिलो कर्तव्य हो । अझ चाडपर्वका बेला बालबालिकाको खुसीमा कोही सम्झौता गर्न चाहँदैनन् । बच्चाले खोज्यो भनेर चाउचाउ, चिजबल्स, कुरकुरे, चकलेट, जेम्स, कोक, मिरिन्डा, ड्यु, रेड बुल्स आदि जंक फुड किनिदिनु वा त्यस्ता कुरा खान खुला छुट दिनु हुँदैन । उनीहरूको क्षणिक खुसीका लागि यस्ता खानेकुरा खान दिँदा स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ ।अझ आफ्नो काम गर्न वा साथीसंगी, इष्टमित्रसँग समय बिताउन बालबालिकाले डिस्टर्ब नगरून् भनेर उनीहरूका माग पूरा गरिदिनु हुँदैन ।फुर्सदमा बालबालिका अधिकांश समय टेलिभिजन हेर्छन् । यसले बालस्वास्थ्यमा अनेकौं असर पार्न सक्छ । लामो समयसम्म टेलिभिजन हेरेर बसिरहँदा उनीहरू शारीरिक रूपमा निस्क्रिय हुने हुँदा मोटोपन बढ्ने सम्भावना हुन्छ । अर्कातिर आकर्षक विज्ञापनको प्रभावका कारण उनीहरू अस्वस्थ खालका जंक फुड खान लालायित हुन्छन् । लगातार टिभी हेरिरहँदा निद्रा नपर्ने, आँखा दुख्ने, माइग्रेन भएकाहरूलाई टाउको दुख्ने समस्या सिर्जना हुने त छँदैछ हिंसाजन्य घटनाका दृश्य आदिबाट उनीहरूमा मानसिक असरसमेत पर्न सक्छ ।खानेकुराका विज्ञापन निर्माताहरूले बालबालिका एवं किशोर–किशोरीहरूलाई नै लक्षित गरेको पाइन्छ । जिज्ञासु स्वभाव, नयाँ कुरा प्रयोग गर्ने र जोखिम लिने चाहना अनि देखासिकी गर्ने बानीका कारण उनीहरू सजिलै विज्ञापनले देखाउने रंगीन दुनियाँमा भुल्न पुग्छन् । कतिपय विज्ञापनले त अभिभावकको मस्तिष्कमा समेत असर पार्छन् । भ्रम छरेर बिक्री बढाउने उत्पादकहरूको मुनाफाका लागि हामीले आफ्ना बालबालिकाहरूको स्वास्थ्यको ‘च्याँखे’ थापिरहेका त छैनौं ? यो जुनसुकै समयमा पनि ख्याल गर्नुपर्ने कुरा हो, तर चाडपर्वको रमझमका बेला हामी यसको चंगुलमा फस्ने गरी फुर्सदिला वा बेमतलबी भएका हुन सक्छौं । तेज मस्तिष्क प्राप्त गर्न, हाइट बढाउन, साहसी एवं सफल हुन, रोग लाग्नबाट जोगिन कुन–कुन पेय पदार्थ वा तयारी खानेकुरा खानुपर्छ भन्ने कुरा धेरै बालबालिकालाई कण्ठ हुन्छ । यस्ता जंक फुडमा के–कस्ता विषाक्त सामग्री वा रसायन प्रयोग गरिएका हुन्छन् भनेर खोज्न थाले परिणाम निकै भयावह देखापर्छ ।मासु दसैंको प्रमुख आहार हो । वास्तबमा मासु पोषिलो खानेकुरा हो यसमा प्रशस्त मात्रामा प्रोटिन हुन्छ । त्यसैगरी मासुमा विभिन्न खालका भिटामिन, मिनरल्सजस्ता सूक्ष्म तत्वहरू पनि पर्याप्त हुन्छन् । बालबालिकाहरूको वृद्धि एवं विकासका लागि भोजनमा माछा–मासु समावेश हुनु जरुरी हुन्छ तर केही दिनभित्रै धेरै मासु खाँदा बोसो पनि बढी नै खाइएको हुन्छ, जुन स्वास्थ्यका दृष्टिले फाइदाजनक हुँदैन । दसैंमा कतिपयले मासुको सेकुवा बनाउँछन् भने कतिपयले मासुलाई फ्राई गर्छन् । यस्ता मासुमा क्यान्सरजन्य तत्व समावेश हुन्छन् । मासु पकाउँदा धेरै मसला तथा तेल प्रयोग गर्ने बानी हानिकारक साबित हुनसक्छ । त्यसैगरी दसैंमा मासुलाई धेरै दिनसम्म राखेर खाइन्छ । यसले गर्दा मासु दूषित हुन्छ । त्यस्तो मासु खाँदा बिरामी हुने सम्भावना बढी हुन्छ । चाडपर्वमा मिठाई पनि प्रयोगमा आउँछ । गुलियो कुरा धेरै खाँदा बालबालिकाको दाँत कीराले खान्छ । चकलेट, बरफ आदि खाएर दाँत कीराले खाइराखेका बेला धेरै दिनसम्म थरीथरीका मिठाईं खाएर राम्रोसँग दाँत नमाझ्दा बालबालिकाका दाँत बिग्रन्छन् । धेरै गुलियो खाने बालबालिकामा मोटोपनको समस्या पनि उत्तिकै हुन्छ ।बच्चा त हो, मोटाएर के हुन्छ भन्ने धारणा राख्नु हुँदैन । अहिले धेरै बालबालिकामा मोटोपन देखिन थालेको छ । मोटोपन मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुको रोग, दमजस्ता दीर्घ रोगको भण्डार हो । गुलिया तथा चिल्ला खानेकुरा अनि जंक फुड धेरै खाने र धेरैजसो निस्क्रिय रहने बालबालिका मोटोपनको सिकार हुन्छन् । कम तौल तथा कम उचाइ हुने कुपोषणको समस्याले सताइरहेको हाम्रो देशमा बालबालिकाहरूको मोटोपन पनि अर्को गम्भीर समस्याका रूपमा देखापर्न थालिसकेको छ ।चाडपर्वका बेला जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्‍याउने अर्को कुरा खाद्यपदार्थमा गरिने मिसावट हो । बेसार, मसला, मिठाई, तेल, चिनी, सख्खर, मह, जाम, जुस, कफी, चिया, दूध, घिउ आदि विभिन्न खानेकुरामा व्यापक रूपमा मिसावट हुने गरेको पाइन्छ । बालबालिका रंगीन तथा गुलिया खानेकुराहरूप्रति बढी आकर्षित हुन्छन् । रंग र स्वादका लागि अखाद्य एवं स्वास्थ्य बिगार्ने केमिकल प्रयोग भएको कुरा उनीहरूलाई थाहा हुँदैन । कतिपय अभिभावकसमेत यस्ता मिसावट र तिनको असरका सम्बन्धमा जानकार हँुदैनन् । काँचा फलफूललाई एकैपटक पकाउन र तरकारी, फलफूल आदिलाई ठूलो बनाउन प्रयोग गरिने औषधिले पनि स्वास्थ्यमा गम्भीर असर सिर्जना गर्नसक्छन् । सरसफाइमा ध्यान दिइएको छैन र बासी वा सडेगलेका कुरा प्रयोग गरिएको छ भने स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ । चाडपर्वका बेला आफू पनि बिरामी नपर्न र बालबालिकाहरूलाई पनि बिरामी हुन नदिन यस्ता कुरामा सचेत रहनुपर्छ ।खानेकुरामा सागपात तथा फलफूलको मात्रा पर्याप्त हुनुपर्छ । भिटामिन, मिनरल्स आदि शरीरको रक्षा गर्ने सूक्ष्म तत्वहरू प्राप्त गर्न मात्र नभई कब्जियत हुन नदिन पनि फाइबरयुक्त खानेकुरा प्रशस्त खानु जरुरी छ । खानामा प्लेटको झन्डै आधा भाग तरकारी तथा फलफूल हुनुपर्छ । माछा, मासु, अण्डा वा दाल, गेडागुडी आदि प्रोटिन धेरै हुने खानेकुरा प्लेटको एक चौथाइ हुनुपर्छ भने अर्को एक चौथाइ भात, रोटीजस्ता अन्न हुनुपर्छ । यस्तो प्लेटको छेउमा एक गिलास दूध वा दही भए भोजन सन्तुलित हुन्छ ।चाडपर्व मनाउँदा रमाइलो गरिन्छ । यसका लागि घरमा बसेर मीठा परिकार खाइन्छ । त्यस क्रममा आफूसँगै पाहुनाहरूलाई हाइजनिक खानेकुरा ख्वाउनुपर्छ । अतिथि सत्कारमा ताजा फलफूलको जुस, सर्बत, दूध, सादा पानी आदि प्रयोग गर्न सकिन्छ । यतिबेला ताजा फलफूल तथा सलाद पनि उत्तिकै प्रयोग गर्नुपर्छ ।

डा. दिनेश धरेल, आश्विन ८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मिस नेवासँग रमाए बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिका

बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकाहरु शनिबार निकै खुसी देखिए । मिस नेवा : ११३७ इशु श्रेष्ठ र उनका साथीहरुले बौद्धिक अपाङ्गता भएका बालबालिकाको मुहारमा मुस्कान ल्याएका हुन् ।

नारी संवाददाता , जेष्ठ १५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिका हुर्काउन ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

हरेक आमाबुवा आफ्ना छोराछोरीका लागि नियम बनाउनु आफ्नो कर्तव्य मान्छन् तर उनीहरू के बिर्सन्छन् भने नियम आफ्ना लागि पनि हो ।

नारी संवाददाता , चैत्र १०, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

किन्डरगार्डेन प्रिन्स एण्ड प्रिन्सेस नेपाल सम्पन्न

विभिन्न उमेर समूह अन्तर्गत आयोजना हुँदै आइरहेका सौन्दर्य प्रतियोगिताहरुको माझ किन्डरगार्डेन अध्ययनरत नानीहरुमा केन्द्रित प्रतिस्पर्धाहरु पनि आयोजना हुने क्रम प्रारम्भ भएको छ ।

नारी संवाददाता , माघ १६, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आफ्ना सन्तान कुन स्तरका छन् कसरी थाहा पाउने ?

बालबालिकाहरूलाई तर्साएर, धम्काएर काम गराउनु मूर्खता हुन्छ । गाली गरेर, पिटेर बालबालिकाहरूलाई सही दिशामा ल्याउन सकिँदैन । उनीहरूप्रति माया–प्रेम दर्साउनुपर्छ ।

नारी संवाददाता , माघ १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

परीक्षाको समयमा घरको वातावरण

बालबालिकाहरूलाई कहिलेकाहीँ उनीहरूको रुचिअनुसारका खाना ख्वाउन तथा घुम्न लानुपर्छ ।

नारी संवाददाता , माघ १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

होमवर्क हयाङ्आउटबाट कसरी बच्ने ?

बालबालिकाहरूलाई होमवर्क गराउने काम अहिले धेरै आमाबाबुका लागि समस्या बनेको पाइन्छ । बालबालिकाहरूले समयमा होमवर्क गर्न नमान्दा अभिभावकहरूमा एक प्रकारको तनाव सिर्जना हुन्छ । होमवर्क गराउने काम पनि एक प्रकारको कला भएकाले यो चुनौती नै हो ।

नारी संवाददाता , माघ १, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाहरूलाई अनुशासनमा राख्न के गर्नुपर्छ ?

बालबालिकाहरूलाई तर्साएर, धम्काएर काम गराउनु मूर्खता हुन्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, कार्तिक १९, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रोजन र स्पर्शीले जिते किडी फेश अफ द एयर – २०१६ को उपाधी

बालबालिकाहरुमा भएका अन्तनिर्हित प्रतिभा प्रस्फुटन गर्ने उद्देश्यले संचालित किडी फेश अफ द एयर २०१६ को दोश्रो संस्करणमा रोजन कार्की र स्पर्शी मैनालीले उपाधी हात पारेका छन् ।

नारी संवाददाता , कार्तिक १५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अस्तित्व भए नवौं मास्टर स्टार –२०१६

नेप्लिज फेसन होमद्धरा आयोजित नवौं मास्टर स्टार २०१६ को उपाधि अस्तित्व दर्शन गिरीले जितेका छन् ।

नारी संवाददाता , भाद्र २४, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकामा मुटु रोगको खतरा

शिशुमा भिटामिन डी पर्याप्त मात्रामा प्राप्त नभएपछि सब क्लिनिकल एथेरोस्कलेरोसिसको सामना गर्नुपर्ने कुरा अध्ययनबाट पत्ता लागेको छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र १३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --