बहस

परिवार नियोजन र यसका असर

 हिजोआज धेरैजसोको जीवनशैली निकै व्यस्त छ । यस्तोमा बालबच्चा हुर्काउने समय र धैर्य कम हुँदै गएको देखिन्छ । एकल सन्तानको लहर चलिसकेको हाम्रो समाजमा परिवार नियोजन तथा जन्मान्तर अब नौलो विषय रहेन । यसले गर्दा महिलाको स्वास्थ्यमा के–कस्तो असर परेको छ र उनीहरूको धारणा के छ भन्ने विषयमा केन्द्रित यसपटकको नारी बहस : रस्मिला श्रेष्ठ, सौन्दर्यकर्मी तथा लामो अन्तरालमा सन्तान जन्माउनेछोरी १२ वर्षकी भएपछि मात्र मेरो छोरा जन्मियो । छोरी जन्मिएपछि कन्ट्रोलका लागि पहिले पिल्स खाएँ तर पछि पिल्स खान रोक्दा पनि गर्भ बसेन । सुनेकी थिएँ–गर्भनिरोधक साधनले यस्तो समस्या निम्त्याउँछ । मलाई पनि त्यस्तै लाग्यो । धेरै उपचार गरेपछि एक्कासि १२ वर्षपछि अर्को गर्भ बस्यो । मेरो दोस्रो छोरा छ । यति लामो जन्मान्तर राख्दा पनि गाह्रो हुने रहेछ । पारिवारिक कुराहरू त छँदैछन् । त्यसका अतिरिक्त आफ्नै शरीर, उमेर आदि कुरालाई नियाल्दा छोटै जन्मान्तर ठीक लाग्यो । समयमै बालबच्चा हुर्किए आफूलाई पनि सजिलो र करियरमा पनि सहयोग हुन्छ ।   श्रद्धा अर्याल, टेलिभिजकर्मीमैले ५ वर्ष कन्ट्रोल नै गरें । श्रीमान्का बारेमा भन्न सक्दिन तर मैले साइड इफेक्ट गर्छ भनेर कुनै औषधि लिएकी छैन । विवाह भएको ५ वर्ष नाघिसक्यो । अब योजना गर्ने विचारमा छु । मेरो धारणामा महिलाले धेरै लामो जन्मान्तर राख्नुपर्ने आवश्यकता छैन । उमेर घर्किसकेपछि सन्तान जन्माए अझ बढी तनाव झेल्नुपर्ने हुन्छ । पारिवारिक दबाबका साथै शिशु जन्माउने महिलामा पनि विभिन्न समस्या उत्पन्न हुन सक्छन् । पिल्स, नरप्लान्ट, संगिनी सुईजस्ता गर्भनिरोधक अस्थायी साधनका साइड इफेक्ट्स पनि छन् । मेरी साथी संगिनी सुईका कारण ५५ बाट ८५ किलोकी भएकी छिन् । लामो समय पिल्स खाँदा गर्भस्थ शिशुलाई असर परेको र गर्भ नै नरहने समस्या पनि देखिएका छन् ।  डा. रोजिना मानन्धर, प्रसूति रोग विशेषज्ञ, केएमसी अस्पतालपरिवार नियोजन र जन्मान्तरका फाइदा–बेफाइदा दुवै छन् । छोटो समयमै अर्को बच्चा जन्माउँदा रक्तअल्पता हुने सम्भावना प्रबल हुन्छ । कम्तीमा पनि २–३ वर्षको अन्तरालमा सन्तान जन्माउँदा एनिमियाबाट जोगिन सकिन्छ । धेरै लामो समयको अन्तर र ३५ वर्ष काटिसकेपछि जन्मिएका शिशु शारीरिक रूपमा स्वस्थ नहुन सक्छन् । त्यस्ता शिशुमा डाउन सिङब्रोम तथा क्रोमोजोमल डिफेक्ट्स देखिनसक्छ । डिपोप्रोभेरा प्रयोग गर्न छाडिसकेपछि पनि त्यसको प्रभाव वर्ष दिनदेखि डेढ वर्षसम्म रहन सक्छ तर त्यसले बाँझो नै बनाउने होइन । अहिले नरप्लान्टको साटो (पाखुरामा राख्ने) जेब्ली, कपर–टी, खाने निलोकन चक्की आदि गर्भनिरोधक साधन उपलब्ध छन् जसले प्रयोग गर्न छाडेको २–३ महिनापछि मात्र गर्भ रहन दिन्छन्, गर्भ नै नबस्ने असर पार्दैनन् । यस्ता साधनले स्वास्थ्यमा खासै असर नपारे पनि कसै–कसैमा तौल बढ्ने, चायाँ–पोतो आउने, टाउको दुख्ने, रिंगटा लाग्ने सामान्य असर देखिन सक्छ । संगिनी सुईले शरीरमा पानीको मात्रा बढाउँछ । प्रेसर, मुटु तथा दमका रोगीहरूले राम्रोसँग जँचाएर चिकित्सकको सल्लाहमा मात्र यस्ता साधन प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।  राधा कार्की, शिक्षिकालामो समयको अन्तरालमा मेरो दोस्रो बच्चा जन्मिएको हो । पहिले छोरी पाएपछि गर्भनिरोधक औषधि सेवन गर्दा गर्भ बसेन । मेरो अनुहारको छाला पनि बिग्रियो, पिम्पल्स तथा चायाँ देखिन थाल्यो । विभिन्न उपचार गरेर लामो समयपछि छोरा जन्मियो । लामो समयपछि छोरा जन्माउँदा पुन: उही समयमा फर्किएजस्तो लाग्ने रहेछ । छिट्टै सन्तान जन्माए उमेरमै झन्झटमुक्त भइन्छ । धेरै लामो ग्याप राख्दा शारीरिक तथा मानसिक रूपमा विशेष ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने हुन्छ । त्यसमाथि पारिवारिक दबाब र आफ्नो बढ्दो उमेर त छँदैछ । सकेसम्म निश्चित समयको अन्तरालमा सन्तान जन्माउनु उत्तम हुन्छ ।  मेघना प्रधान, गृहिणीम गृहिणी हुँ । मेरी १२ वर्षकी छोरी छिन् । उनलाई जन्म दिइसकेपछि हामीले अर्को सन्तान नजन्माउने सल्लाह गर्‍यौं । गर्भनिरोधक साधन पनि फाप–अफाप हुँदो रहेछ । मलाई यसले त्यति धेरै असर पारेको छैन तर कतिपयमा यसले निम्त्याएको नकारात्मक असर पनि देखेकी छु । सावधानी अपनाई राम्रोसँग जँचाएर मात्र गर्भनिरोधक साधन अपनाउनु उत्तम हुन्छ । सन्तान जन्माउन धेरै लामो ग्याप राख्नु राम्रो होइन । करियर, उमेर एवं पारिवारिक व्यवहारका लागि पनि समयमै सन्तान जन्माउनु उपयुक्त हो ।  

लक्ष्मी भण्डारी थापा, चैत्र १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

किन घट्दैन हिंसा ?

महिला हिंसा न्यूनीकरण एवं निर्मूल गर्न भनेर संसारभर विभिन्न कार्यक्रम तथा नीति तर्जुमा भैरहेको लामो समय बितिसक्दा पनि पूर्वीय मुलुकहरूमा हिंसाको अनुपात अझ बढ्दो देखिन्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस ११, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विवाहको नकारात्मक तथा सकारात्मक पक्ष

ल–छिमेक, चोक–गल्लीमा मानिसहरू फलानोको विवाह फलानोसँग हुँदैछ, फलानाले त यसपालि भोज ख्वाउलाजस्तो छ, त्यसले त अझसम्म जोडी पाएन भन्नेजस्ता टीकाटिप्पणीमा रमाइरहेका छन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, मंसिर ५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लक्ष्मीको पूजा–उपासना गर्दा पनि किन कमजोर आर्थिक स्थिति ?

व्रत बसे फल प्राप्त हुन्छ भन्ने मानसिकता हामीमध्ये धेरैमा छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक ११, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तीजको व्रत महिलाले मात्र किन ?

महिला–पुरुष बराबर भनिए पनि श्रीमान्को दीर्घायुको कामना गर्दै तीजमा महिला मात्र व्रत बस्दै आएका छन् ।

उपासना पाण्डे/सरस्वती कटुवाल, भाद्र ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विदेशीसँग विवाह

गत वर्ष विदेशी नागरिकसँग विवाह गरी अमेरिका पुगेकी पोखराकी विन्दु परियारका बारेमा सनसनीपूर्ण खबरले नेपाली मात्र होइन विदेशी सञ्चारमाध्यम पनि गर्माए । उक्त समाचार नेपाली चेलीलाई विदेश पुर्‍याई शारीरिक,

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण १०, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समानता र सशक्तीकरणको अर्थ

समानता र सशक्तीकरण पर्यायवाची शब्द हुन् तर हाम्रो समाजमा यसको महत्व र अर्थमा विरोधाभास छ । सशक्तीकरणको अर्थ पुरुषसरह हुनु होइन भने समानता भनेको महिलाले पुरुषले गरेजस्तै काम गर्नुपर्छ भन्ने होइन ।

नारी संवाददाता , माघ ९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संकटमा घरेलु व्यवस्थापन

नेपालीहरूलाई अहिले ठूलो समस्याले सताएको छ । हरेकको घरमा असहज परिस्थिति सिर्जना भएको छ । नेपाली जनता राजनीतिक संकटका साथै बाँच्न पाउने अधिकारबाट पनि वञ्चित भएका छन् । ग्यास, मटीतेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको अभावमा दु:ख भोगिरहेका नेपालीहरूले अब कस्तो विकल्प खोज्ने वा यस्तो अवस्थामा घरको व्यवस्थापन कसरी गर्ने ?

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस १९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संविधान र महिला

बहुप्रतिक्षित संविधान जारी भएको छ जसले नेपाली जनतालाई सार्वभौमसत्ता सम्पन्न बनाएको छ । विगतको संविधान निर्माणका क्रममा महिलाका विविध मुद्दा समेट्नुपर्छ भनेर व्यापक रूपमा आवाज उठेको थियो । के त्यो समग्र आवाज संविधानमा समेटियो त ? संविधानले समेटेका र समेट्न नसकेका महिला मुद्दा तथा यसको कार्यान्वयनका सम्बन्धमा नारी बहस :

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक १७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्त्रीशक्ति

यत्र नार्यस्य तु पूज्यन्ते, रमन्ते तत्र देवता (मनुस्मृति) । या देवी सर्वभूतेषु शक्ति रूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नम: ।। दुर्गासप्तशती (चण्डी) । यी उद्धरणले नारीप्रतिको श्रद्धा, सम्मान र आदर दर्शाउँछन् । स्त्रीशक्ति पूजाको विशेष महत्व रहेको महान् चाड दसैंका अवसरमा स्त्रीशक्ति र धर्मका विषयमा उठिरहेका आवाजका सम्बन्धमा विभिन्न क्षेत्रका महिलाले आ–आफ्नो धारणा व्यक्त गरे :

लक्ष्मी भण्डारी थापा, आश्विन १९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तीज कसरी मनाउनु उचित

तीजमा महँगा पहिरन र झपक्कै गरगहना लगाउनुपर्छ भन्ने छैन । कम पैसामा पनि राम्रा र आकर्षक पहिरन तयार गर्न सकिन्छ । मकहाँ तीजकै लागि भनेर लाखौंका पहिरनको अर्डर आइरहेको छ, सक्नेले लगाउँछन् पनि । यद्यपि पर्वलाई निरन्तरता दिन सामान्य ढंगबाटै अघि बढ्नु उपयुक्त हुन्छ । फजुल खर्च गर्ने लहर बढ्नु राम्रो होइन । हैसियतअनुसार खर्च गरेर चाडपर्व मनाउनुपर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, भाद्र ८, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --