बहस

किन घट्दैन हिंसा ?

 महिला हिंसा न्यूनीकरण एवं निर्मूल गर्न भनेर संसारभर विभिन्न कार्यक्रम तथा नीति तर्जुमा भैरहेको लामो समय बितिसक्दा पनि पूर्वीय मुलुकहरूमा हिंसाको अनुपात अझ बढ्दो देखिन्छ । समाज एवं व्यक्तिमा आएको चेतना स्तर र आत्मविश्वासका कारण हिंसा घट्ने तर्क सम्बन्धित विशेषज्ञहरूको रहे पनि दक्षिण एसियाली मुलुकमा महिला हिंसाको तथ्यांक निरन्तर उकालो लागिरहेको पाइन्छ । संसारभर एकैपटक महिला हिंसाविरुद्धको सोह्र दिने अभियान संचालनका क्रममा के गरे महिला हिंसा न्यूनीकरणमा टेवा पुग्छ ? भन्ने प्रश्नमा केन्द्रित रही चलाइएको नारी बहस :रुपी सिंह, शिक्षाविद्हिजोआज महिलाहरू बोल्ड हुँदै गएकाले महिला हिंसाका घटना बाक्लिएको देखिएको हो । यो उहिलेजस्तो लाजको विषय रहेन अब । यसलाई कम गर्न महिलाहरू शारीरिक तथा मानसिक रूपमा आफ्नो आत्मरक्षा गर्न सक्षम हुनुपर्छ । चेतना, महिलालाई सम्मान गरौं भन्ने अभियान, यस विषयमा सञ्चार माध्यमको सकारात्मक सहयोग भएको खण्डमा हिंसा क्रमश: घट्दै जान्छ । अर्को कुरा महिलाहरूका सम्बन्धमा जकडिएर रहेको सामाजिक सोचमा परिवर्तन आउनुपर्छ । बालबालिकालाई एक–अर्काको सम्मान गर्ने ज्ञान दिन अभिभावकको सहयोग आवश्यक हुन्छ । अब हामीले महिलामैत्री शिक्षामा विशेष जोड दिनुपर्छ ।अभया सुब्बा, गायिका तथा संगीतकार अब महिलाहरू पहिलेजस्तो सहेर बस्दैनन् । उनीहरू पनि सक्षम र सबल भैसकेका छन् । आफ्नो अधिकारका बारेमा सजग र बोल्न सक्ने भैसकेका छन् । हिंसा बाहिर देखिनुको एउटा कारण यो पनि हो । अब हिंसा घटाउने कार्यक्रम सहरमा मात्र होइन गाउँ–गाउँसम्म पुर्‍याइनुपर्छ । हिंसा गर्ने सम्भावित समूहसम्म चेतनामूलक कार्यक्रम तथा दण्ड–सजायसम्बन्धी सूचना पुग्नैपर्छ । यो विषयमा व्यापक जनचेतना अभियान आवश्यक छ । सरकारका तर्फबाट यससम्बन्धी बलियो नीति मात्र होइन त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन पनि जरुरी छ ।शान्ता दीक्षित, निर्देशक–रातो बंगला स्कुल सामाजिक चेतना एवं महिलामा भरिएको साहसका कारण महिला हिंसा अब गुपचुप रहने अवस्था छैन । यसलाई घटाउन महिलालाई मात्र नभई पुरुषलाई समेत यो अभियानमा अभियन्ता बनाउनु जरुरी छ । मानव भएपछि मेरो कर्तव्य–जिम्मेवारी के हो भन्ने ज्ञान हरेकमा आवश्यक छ ।  विद्यालयमा लिसनिङ स्किल (अरूको खेमाका पनि कुरा सुन्ने) मूलक शिक्षा दिनु जरुरी छ । सञ्चार माध्यम पनि यो विषयमा गम्भीर हुनुपर्छ । विषयवस्तु बुझेर संवेदनशील ढंगले सूचनाहरू प्रसारण गर्नुपर्छ । अधिकार र जिम्मेवारी महसुस गर्न सक्ने समाजमा हिंसा कम हुन्छ । वास्तविक खुबी एवं महिला हिंसाविरुद्धको कानुन कार्यान्वयन गर्न सकियो भने समाज हिंसामुक्त बन्न कुनै समय लाग्दैन ।डा.संगीता रायमाझी, प्रोफेसर चेतनामूलक कार्यक्रमहरूमा जोड दिनुपर्छ । कसैले कसैलाई हिंसा गर्नुमा ऊ कस्तो पारिवारिक तथा सामाजिक वातावरणमा हुर्किएको छ भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ । तसर्थ परिवार र वरिपरिको वातावरणलाई मैत्रीपूर्ण बनाउनु जरुरी छ । महिला–पुरुष दुवैद्वारा हिंसा हुन सक्ने कुरा अब हामीले स्वीकार गर्नैपर्छ । महिला–पुरुष दुवैका लागि समान ज्ञान र शिक्षाले चेतना जगाउँछ । हिजोआज बालबालिकाहरू सानै उमेरदेखि टेलिभिजन हेर्छन् । सञ्चार माध्यमले यस विषयसँग सकारात्मक सूचना प्रवाह गर्नु जरुरी छ । महिला हिंसा न्यूनीकरणका कार्यक्रम लक्षितवर्गसम्म पुग्नु अत्यन्त जरुरी छ ।प्रीति सिटौला, निर्देशक, आइपीडी तथा पूर्वमिस नेपाल–२००३महिला हिंसा कम गर्न सर्वप्रथम घरबाटै आमाले छोरालाई पनि हरेक काम सिकाउनुका साथै उसको जीवनमा महिलाको महत्व बोध गराउनुपर्छ । एक छोरा–एक छोरी छन् मेरा, म छोरीलाई मात्र यो गर, त्यो नगर, यो लगाऊ, त्यो नलगाऊ वा यस्तो ठाउँमा नजाऊ भनेर सिकाउँदिन । दुवैलाई एउटै शिक्षा दिन्छु । हरेक घरमा यो प्राक्टिस भए अबको २० वर्षपछि केही परिवर्तन होला कि ? छोरीलाई पनि एक्सपोजर दिनुपर्छ । उनीहरूलाई कुवाको भ्यागुता होइन समुद्रमा तैरिन सक्ने बनाउनुपर्छ । सञ्चार माध्यमले महिलाका पक्षमा सकारात्मक सूचना प्रचार–प्रसार गरिदिनुपर्छ । शिक्षाले चेतना जगाउने र सक्षम बनाउने काम गर्छ जुन सबैका लागि अत्यावश्यक छ । महिला हिंसाविरुद्धका कार्यक्रम ग्रामीण क्षेत्रसम्म पुर्‍याउनुपर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस ११, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विवाहको नकारात्मक तथा सकारात्मक पक्ष

ल–छिमेक, चोक–गल्लीमा मानिसहरू फलानोको विवाह फलानोसँग हुँदैछ, फलानाले त यसपालि भोज ख्वाउलाजस्तो छ, त्यसले त अझसम्म जोडी पाएन भन्नेजस्ता टीकाटिप्पणीमा रमाइरहेका छन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, मंसिर ५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लक्ष्मीको पूजा–उपासना गर्दा पनि किन कमजोर आर्थिक स्थिति ?

व्रत बसे फल प्राप्त हुन्छ भन्ने मानसिकता हामीमध्ये धेरैमा छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक ११, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तीजको व्रत महिलाले मात्र किन ?

महिला–पुरुष बराबर भनिए पनि श्रीमान्को दीर्घायुको कामना गर्दै तीजमा महिला मात्र व्रत बस्दै आएका छन् ।

उपासना पाण्डे/सरस्वती कटुवाल, भाद्र ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विदेशीसँग विवाह

गत वर्ष विदेशी नागरिकसँग विवाह गरी अमेरिका पुगेकी पोखराकी विन्दु परियारका बारेमा सनसनीपूर्ण खबरले नेपाली मात्र होइन विदेशी सञ्चारमाध्यम पनि गर्माए । उक्त समाचार नेपाली चेलीलाई विदेश पुर्‍याई शारीरिक,

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण १०, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समानता र सशक्तीकरणको अर्थ

समानता र सशक्तीकरण पर्यायवाची शब्द हुन् तर हाम्रो समाजमा यसको महत्व र अर्थमा विरोधाभास छ । सशक्तीकरणको अर्थ पुरुषसरह हुनु होइन भने समानता भनेको महिलाले पुरुषले गरेजस्तै काम गर्नुपर्छ भन्ने होइन ।

नारी संवाददाता , माघ ९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संकटमा घरेलु व्यवस्थापन

नेपालीहरूलाई अहिले ठूलो समस्याले सताएको छ । हरेकको घरमा असहज परिस्थिति सिर्जना भएको छ । नेपाली जनता राजनीतिक संकटका साथै बाँच्न पाउने अधिकारबाट पनि वञ्चित भएका छन् । ग्यास, मटीतेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको अभावमा दु:ख भोगिरहेका नेपालीहरूले अब कस्तो विकल्प खोज्ने वा यस्तो अवस्थामा घरको व्यवस्थापन कसरी गर्ने ?

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस १९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संविधान र महिला

बहुप्रतिक्षित संविधान जारी भएको छ जसले नेपाली जनतालाई सार्वभौमसत्ता सम्पन्न बनाएको छ । विगतको संविधान निर्माणका क्रममा महिलाका विविध मुद्दा समेट्नुपर्छ भनेर व्यापक रूपमा आवाज उठेको थियो । के त्यो समग्र आवाज संविधानमा समेटियो त ? संविधानले समेटेका र समेट्न नसकेका महिला मुद्दा तथा यसको कार्यान्वयनका सम्बन्धमा नारी बहस :

लक्ष्मी भण्डारी थापा, कार्तिक १७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्त्रीशक्ति

यत्र नार्यस्य तु पूज्यन्ते, रमन्ते तत्र देवता (मनुस्मृति) । या देवी सर्वभूतेषु शक्ति रूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नम: ।। दुर्गासप्तशती (चण्डी) । यी उद्धरणले नारीप्रतिको श्रद्धा, सम्मान र आदर दर्शाउँछन् । स्त्रीशक्ति पूजाको विशेष महत्व रहेको महान् चाड दसैंका अवसरमा स्त्रीशक्ति र धर्मका विषयमा उठिरहेका आवाजका सम्बन्धमा विभिन्न क्षेत्रका महिलाले आ–आफ्नो धारणा व्यक्त गरे :

लक्ष्मी भण्डारी थापा, आश्विन १९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तीज कसरी मनाउनु उचित

तीजमा महँगा पहिरन र झपक्कै गरगहना लगाउनुपर्छ भन्ने छैन । कम पैसामा पनि राम्रा र आकर्षक पहिरन तयार गर्न सकिन्छ । मकहाँ तीजकै लागि भनेर लाखौंका पहिरनको अर्डर आइरहेको छ, सक्नेले लगाउँछन् पनि । यद्यपि पर्वलाई निरन्तरता दिन सामान्य ढंगबाटै अघि बढ्नु उपयुक्त हुन्छ । फजुल खर्च गर्ने लहर बढ्नु राम्रो होइन । हैसियतअनुसार खर्च गरेर चाडपर्व मनाउनुपर्छ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, भाद्र ८, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समस्या ज्येष्ठ नागरिकको

आफ्ना सन्तानका लागि जति चिन्ता हुन्छ अभिभावकका लागि कमै हुन्छ । छोराछोरीका लागि आजको पुस्ताले जति खर्च गर्छ त्यति खर्च र लगानी आमाबुवामा कमै गर्छ भन्दा हुन्छ । डाँडामाथिको घाम अस्ताइहाल्न के बेर ? भन्ने सोचले अभिभावकहरू कम प्राथमिकतामा परेको विश्लेषकहरू बताउँछन् । ज्येष्ठ नागरिक हाम्रा सम्पत्ति र घरमुली हुन् भन्ने भावना कमैमा आउँछ ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण २७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --