रिपोर्ट

फूलको व्यापारमा ‘रजस्वला’

ललितपुरकी नानीमैया महर्जनले (५४) बंगलामुखी मन्दिर अगाडी पूजाका सामाग्री बेच्न थालेको २० वर्ष भयो । २० वर्षदेखिनै हरेक दिनजासो पूजा सामाग्री किन्न आउने प्राय भक्तजनले उनलाई एउटै प्रश्न सोधिरहे ‘तपाई महिनावारी हुनुभएको छ ?’यो प्रश्नले उनलाई धेरै पटक आफ्नै पेशाप्रति बितृष्णा जगायो । कयौं पटक फूलको व्यापार छाडेर अन्यत्रै केहि गरौं । तर, सानो लगानीमा विहान र साँझ फूल तथा दियोको व्यापार गरेर घर खर्चलाई सहज बनाएकी नानीमैयाले अन्त गैहाल्ने बाटो पनि पहिल्याउँन सकिनन् । त्यसैले हरेक विहान र साँझ यस्तै प्रश्न खेपेरै भएपनि निरन्तर फूल बेच्दै आईरहेकी छिन् । ‘भगवानलाई चढाउने फूल शुद्ध हुनुपर्छ  । फूल बेच्ने हामी पनि त हिन्दु धर्मावलम्बी नै हौं । हामी महिनावारी हुँदा फूल बेच्न आउँदैनौ,’ नानीमैयाले सुस्केरा हाल्दै पीडा पोखिन ।यो समस्या नानीमैयाको मात्र नभएर प्राय मन्दिर अगाडि फूलको व्यापार गर्ने अधिकाशं महिलाको पीडा हो । सोही ठाउँमा १० वर्षदेखि मिना श्रेष्ठ (५०) पनि दियो बेच्दै आएकी छिन् । उनले पनि १० वर्षदेखि यहि प्रश्नको सामना गर्दै आएकी छिन् । उनको महिनावारी सुकेको नै ४ वर्ष लाग्यो । तर, पनि उनलाई सोही प्रश्न पटक–पटक सोधिन्छ । ‘पहिला म महिनावारी हुादा दियो बेच्न आउदिनथे घरका अन्य व्याक्ति आउने गर्थे ।  मेरो महिनावारी सुकेको पनि ४ वर्ष  भइस्क्यो । तर पनि दियो किन्न आउने भक्तजनले महिनावारी भएको छैन भनेपछि मात्रै दियो किन्नुहुन्छ ।’ मिनाले सुनाईन । महिनावारी भइरहने महिला पनि सो समयमा पूजा समाग्री बेच्न नआउने अन्य महिला व्यापारी बताउान् ।घरखर्च चलाउने आधार :रमिता श्रेष्ठ (३०) लाई पनि मिना र नानीमैयालाई जस्तै प्रश्न गरिन्छ । भक्तजनको प्रश्नले दिक्क भएपनि उनीहरुको यो पेशा घरखर्च चलाउने आधार हो । तिनैजनाले आफ्नो सानो सानो खर्चदेखि बालबच्चा स्कूल पढाउन समेत यही व्यापारबाट खर्च जुटाउने गरेका छन् ।‘पाँच सयदेखि कहिले  २५ सयसम्म दैनिक कमाइ हुन्छ । यही कमाईले घरखर्च चलाउन सहयोग भैरहेको छ,’ रमिताले भनिन् ।सबै प्रकारका भक्तजन आउने हुनाले उनीहरुको प्रश्नले के असर गर्छ भन्दा नी आफुले घरखर्च चलाउन काम गर्नुछ भन्ने कुरा आफुले बुझेको रमिता बताउँछिन् । ‘भक्तजनहरुको प्रश्नले दिक्दार लागेपनि हाम्रो लागि यो घरखर्च चलाउने आधार हो त्यसैले धेरै वर्षदेखि यही पेशालाई निरन्तरता दिदै आएका छौ’ रमिताले भनिन् ।महिनावारी एक प्राकृतिक नियमआज पनि हिन्दू समाजमा महिनावारीलाई निषेधका रूपमा लिइन्छ । किशोरावस्था सुरु भएदेखि चालीस पौतालीस वर्ष नपुगेका सबै महिलाहरूको महिनैपिच्छे परिपक्व भएका तर निषेचन नभएका दुइटा डिम्ब फुट्छन् र गर्भाशयबाट त्यही फुटेको डिम्व रक्तस्रावको रूपमा शरीर बाहिर तीन दिन निस्कन्छ । तिनै तीन दिनलाई महिनावारी भएको भनिन्छ । अझ हाम्रो समाजमा त पाँच दिनसम्म पर बसेर बार्ने चलन छ । सबै धर्महरू आधारभूत रूपमा सामाजिक न्याय वा अनुशासनका रूप हुन् । हिन्दु धर्मशास्त्रमा महिनावारी भएका तीन दिन सहवास निषेध गरिएको छ । यो अवधिमा निषेध गरिएको सहवास मात्र रहेछ । तर, समय र समाजसँगै महिनावारीका बारे भ्रम, लोकाचार र निषेधको संस्कृति र दायरा फराकिलो बन्दै गएको छ । रजस्वला अर्थात महिनावारी भएकै कारण महिलालाई विभेद गर्नु, महिलाको शारीरिक स्वास्थ्यलाई ध्यान नदिनु, होच्याउनु र अन्य मानसिक असर पर्ने कुरा या प्रश्न गरेर यातना दिनु भन्ने कुनै शास्त्रमा उल्लेख छैन् । यो सोचाइ राखेर जो व्यक्तिले महिलालाई विभेद गर्छन भने यो जघन्य अपराध हो भनिन्छ ।   

राधिका अधिकारी, कार्तिक २३, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

छोरी जन्मिँदा खुसी

छोरी जन्मिँदा महिलालाई विभिन्न प्रकारका यातना दिइएका अनि घरबाट समेत निकालिएका थुप्रै घटना घटिरहेका हुन्छन् तर हाम्रै समाजमा प्रशस्तै त्यस्ता व्यक्ति एवं परिवार छन् जसकहाँ छोरी जन्मिँदा खुसीयाली छाउँछ । उनीहरू छोरीको आगमनलाई शुभ संकेत मान्दै मिठाईं बाँड्छन् ।

जितेन्द्र साह, कार्तिक ७, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गर्भमै असुरक्षित छोरी

सूर्यविनायककी २५ वर्षीया सुचित्रा (नाम परिवर्तन) का ७ र ५ वर्षकी छोरी छन् । एक छोरा र छोरी जन्माउने इच्छा बोकेका सुचित्रा दम्पतीले सोचेजस्तो भएन ।

नारी संवाददाता , माघ १८, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पुस्तान्तरको प्रभाव

हरेक घरमा जेनेरेसन ग्यापको कुरा स्पष्ट देखिन्छ । बूढाबूढीहरू आफ्ना सन्ततिहरू आफ्नै धर्म, संस्कृतिमा हिँडून्, समयमा घर आऊन् अनि सबैसँग बसेर खाना खानुका साथै कुराकानी गरून् भन्ने चाहन्छन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, फाल्गुन २९, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

भाटभटेनी सुपर स्टोर

भाटभटेनी सुपर स्टोर नेपालको अहिलेको सबैभन्दा चर्चित सुपर स्टोर हो । हरेक तह तथा तप्काका लागि उपयुक्त यो सपिङ सेन्टरमा जुनसुकै बेला भीड लाग्छ । आफ्नो लोकप्रियतासँगै यसले आफ्ना शाखाहरूलाई विभिन्न स्थानमा बिस्तार गरेको छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन २८, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कोरियामा नेपाली संस्कृतिको दुई दशक

कोरियामा नेपालीहरूले सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्न थालेको दुई दशक भयो । यहाँ नेपाली सांस्कृतिक कार्यक्रमको प्रारम्भ मदनकृष्ण श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्यले गरेका हुन् । नेपाली सम्पर्क समितिले हास्यकलाकारद्वयलाई आमन्त्रण गरेर सन् १९९४ मा आन्याङ सहरमा पहिलो पटक सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन २७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आयतन स्पा

आयतन स्पा बाँसबारीस्थित साम्बाला होटलमा छ । दुई तल्लामा विभाजित यो स्पा शान्त, स्वच्छ तथा आकर्षक संरचनायुक्त छ । सज्जा मात्र होइन यहाँ प्रदान गरिने सेवा पनि उत्कृष्ट छ । स्पाका लागि मापदण्ड पूरा गरी यसको संरचना तयार गरिएको छ । यो स्पामा आफूलाई पुन: डिस्कभर गर्न सकिन्छ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन २०, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

थियटर भिलेजमा प्रेम कविताहरु

प्रिय शार्दुलिका, पूर्णचन्द्र जस्तो गोलो र पुष्टखैरो रेशमी पत्रले ढाकिएकी तिमीमेरा लागि एउटा अनमोल प्याज हौ ।

नारी संवाददाता , फाल्गुन ३, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ऐतिहासिक उपलब्धि

नेपाली जनताले चुनेका प्रतिनिधिबाटै तयार भएको ‘नेपालको संविधान’ आज विधिवत् ढंगबाट जारी हँुदैछ ।

दीपक प्रसाद दहाल, आश्विन ३, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

इएमआइ सजिलो माध्यम

आर्थिक क्रान्तिको युगमा अहिले इएमआइ मानव जीवनको अभिन्न अङ्ग भएको छ । जोकोही अहिले इएमआइको दायित्वबाट अछुतो छैनन् ।

नारी संवाददाता, आश्विन १, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

तस्बिर लिँदा

प्राकृतिक दृश्यलाई क्यामेरामा उतार्दा चमक सबैभन्दा विशेष हुन्छ । प्राकृतिक दृश्यको फोटोग्राफीका लागि बिहान र साँझको समय उपयुक्त हुन्छ । प्रकाश छिटोछिटो परिवर्तन भैरहने दृश्यका लागि फास्ट फिल्म प्रयोग गर्नुपर्छ ।

नारी संवाददाता, भाद्र २८, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --