पेरेन्टिङ

पेरेन्टिङ केटाकेटी खेल होइन

चाहे वर्किङ पेरेन्ट्स हुन् वा हाउसवाइफ तथा वर्किङ हसबेन्ड, बालबालिकाको चिन्ताले सबैलाई सताउँछ । उनीहरूमाथि अनेकौं बन्देजदेखि लिएर कोचिङ क्लास, एक्स्ट्रा करिकुलर एक्टिभिटीसम्मको दबाब रहन्छ । यसो गर्नुको कारण आफ्ना सन्तानको समुचित विकास नै हो तर दबाबमूलक भएकाले परिणाम अपेक्षा गरिएजस्तो सकारात्मक हुँदैन वा नकारात्मक परिणाम आउँछ । त्यसैले पेरेन्टिङमा विशेष ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ ।हीनभावनाबाट जोगाउनुपर्छबालबालिकाको योग्यता एवं प्रतिभा आफ्नो प्रयासका साथै जिनमा पनि निर्भर गर्छ । त्यसैले यसलाई लिएर दु:खी हुनु वा हीनभावनाबाट ग्रसित हुनु ठीक होइन । बालबालिकामा कुनै प्रकारको हीनभावना सिर्जना हुन नदिनु अभिभावकको प्रमुख कर्तव्य हो । आफ्ना गुण तथा प्रतिभाको विकासका लागि आफैले प्रयत्न गर्नुपर्छ । जुन कुरा आफ्नो वशमा छैन त्यसका लागि चिन्ता गर्नु आवश्यक नभएको र कुनै प्रकारको हीनभावना राख्न नहुने कुरा बालबालिकालाई बुझाउनुपर्छ । घरको पाठशालाघर बालबालिकाका लागि प्रारम्भिक पाठशाला हो । त्यसैले अभिभावकले आफ्ना बालबालिकालाई समझदारीपूर्वक एवं मनोवैज्ञानिक ढंगले नियन्त्रण गर्नुपर्छ । अभिभावकले उनीहरूका अगाडि वादविवाद एवं झगडा गर्नुहुँदैन । झगडा गर्दा जुन भाषा प्रयोग गरिन्छ, बालबालिकाले त्यही सिक्ने भएकाले प्रत्येक पल सचेत रहनुपर्छ । बालबालिकाले सही वा गलत चाँडै अनुकरण गर्ने भएकाले उनीहरूको व्यवहारका बारेमा राम्रोसँग ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । अनुशासनको अर्थ बालबालिकालाई सजाय दिनु होइन । उनीहरूलाई सही वा गलतको पहिचान गराउनु हो । उनीहरू स्वयंलाई निर्णय लिन सक्षम बनाउन सहयोग गर्नुपर्छ । नियमित दिनचर्याबाट बालबालिकाहरूमा अनुशासन, आत्मविश्वास एवं सुरक्षाको भावना सिर्जना हुन्छ । भावनाको ख्यालधेरैजसो अभिभावक रिस वा तनावका कारण आलोचना र टिप्पणी गर्न पुग्छन् । त्यसबाट बालबालिकाको मनमा गहिरो प्रभाव पर्छ । जुन कुरालाई लिएर बालबालिकाको आलोचना गरिन्छ त्यो उमेर र अनुभवको कमीका कारण हुन्छ । बालबालिकाको भविष्य निर्माणमा आमाबुवाकै प्रमुख भूमिका हुन्छ । बालबालिकामा कमजोरी देखिन्छ भने समझदारीपूर्वक त्यसलाई सुधार्ने प्रयास गर्नुपर्छ । अभिभावकले बालबालिकाको इगो तथा आत्मसम्मानविरुद्ध कुनै पनि कुरा गर्नु हुँदैन । आवश्यकतामा ध्यानप्रसिद्ध मनोवैज्ञानिक मेस्लोका अनुसार मानिसका केही मूलभूत आवश्यकता हुन्छन्, जसको पूर्ति भए आत्मसन्तुष्टि प्राप्त हुन्छ । बालबालिकाको शारीरिक एवं खानपानको आवश्यकताबाहेक उनीहरूलाई माया, सुरक्षा र सम्मानको भावनाबाट ओतप्रोत राख्नाले शारीरिक एवं मानसिक विकास सही ढंगले हुन पाउँछ । जसरी बिरुवाको विकासका लागि सिंचाइ, मलजल तथा उचित हावापानी चाहिन्छ त्यसरी नै बालबालिकाको विकासका लागि उचित परिवेश, प्रेम, सुरक्षा एवं सम्मान आवश्यक हुन्छ । एकान्त पनि चाहिन्छवयस्क व्यक्ति जस्तै बालबालिकाहरू पनि एकान्त प्रिय हुन्छन् । उनीहरूको हाउभाउ र बोलीचालीबाट कतिबेला एकान्तमा बस्न चाहन्छन् अनुमान लगाई सोहीअनुरूप व्यवहार गर्नुपर्छ । हरेक समय वरिपरि बस्दा उनीहरूलाई दिक्क लाग्न सक्छ । त्यसबाट उनीहरूको आत्मविश्वास एवं आत्मनिर्भरतामा पनि समस्या हुनसक्छ । अत: सिर्जनात्मक विकासका लागि उनीहरूको चाहनाअनुरूप एकान्त परिवेश पनि दिनुपर्छ । 

नारी संवाददाता , पुस २१, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

घुम्ने, खेल्ने अनि सिक्ने

सुन्धारास्थित सिभिल मलमा बालबालिकाहरूलाई लक्षित गरी ‘सेन्टर बाल संसार’ संचालनमा ल्याइएको छ । त्यहाँ डेढ वर्षदेखि १४ वर्षसम्मका बालबालिका सजिलै रमाउँछन् जहाँ थुप्रै खेलौना उपलब्ध हुन्छन् । बालबालिकाले त्यहाँ खेल्दाखेल्दै मनोरञ्जनका साथै विभिन्न प्रकारको शिक्षासमेत लिन सक्छन् । ब्लग सेक्सनमा राखिएका खेलौनामा बालबालिकाले कलर, अक्षर तथा गणितका अंक खेल्दाखेल्दै सिक्छन् ।

मधु शाही, आश्विन २८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पेरेन्टिङमा सकारात्मक सोच

बालबालिकालाई आफूले माया गरेको अनुभूति हुनुपर्छ तर गलत बानी एवं व्यवहारलाई रुचाउनु हुँदैन । धेरै माया गर्दा बालबालिका बिग्रन्छन् भन्ने सोच्नु पनि गलत हो । प्रेमबिना शिशुले अनुशासन सिक्दैन । उसको आत्मविश्वास कमजोर हुन सक्छ । पढाइ राम्रो भए धन्यवाद दिएसँगै नराम्रो भए उसको कमजोरी पहिल्याएर त्यसलाई सुधार्न सहयोग दिनुका साथै प्रोत्साहित समेत गर्नुपर्छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र २९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पेरेन्टिङमा सकारात्मक सोच तय हुनुपर्छ सीमा

बालबालिकालाई आफूले माया गरेको अनुभूति हुनुपर्छ तर गलत बानी एवं व्यवहारलाई रुचाउनु हुँदैन । धेरै माया गर्दा बालबालिका बिग्रन्छन् भन्ने सोच्नु पनि गलत हो । प्रेमबिना शिशुले अनुशासन सिक्दैन । उसको आत्मविश्वास कमजोर हुन सक्छ । पढाइ राम्रो भए धन्यवाद दिएसँगै नराम्रो भए उसको कमजोरी पहिल्याएर त्यसलाई सुधार्न सहयोग दिनुका साथै प्रोत्साहित समेत गर्नुपर्छ । गल्ती सुधार्न अधिकतम प्रोत्साहन दिनुपर्छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र १५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाले दु:ख दिए हटाउने उपाय

बिगार हुने कार्य गरिरहेका बालबालिकालाई सोझै चर्को स्वरले तर्साएर वा पिटेर त्यो कामबाट अलग्याउन जति सहज हुन्छ, खुसी नै राखेर त्यो कामबाट अलग्याउन त्यति सहज हुँदैन । यद्यपि यो त्यति धेरै कठिन पनि छैन ।

रमेश घिमिरे, श्रावण २, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

होमवर्कको झन्झटबाट कसरी बच्ने ?

जब बालबालिका पढ्दैछन् वा होमवर्क गर्दैछन् भने आफू खाली बस्नु हुँदैन । उनीहरूका अगाडि आफू पनि कापी–कलम वा हिसाबखाता लिएर बस्ने हो वा अन्य हिसाबकिताब गर्ने हो भने बालबालिकालाई ठूलो भएपछि पनि होमवर्क गर्नुपर्ने रहेछ भन्ने ज्ञान प्राप्त हुन्छ र यसले उनीहरूको आत्मविश्वास वृद्धि गर्छ ।

नारी संवाददाता , जेष्ठ २४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाहरूलाई होमवर्क गराउँदा

होमवर्क गर्न ढिलाइ गर्नेबित्तिकै आमाहरू बालबालिकालाई हप्काउन थाल्छन् । सजिलैसँग नानीहरूलाई होमवर्क गराउने हो भने उनीहरूका लागि पढ्ने स्थानको उचित व्यवस्था मिलाइदिनुपर्छ । यसो गरियो भने उनीहरू एकाग्र भएर पढ्न सक्छन् । उनीहरू आफैं पढ्न तथा सकारात्मक कार्यप्रति उत्प्रेरित हुनसक्छन् ।

प्रगती श्रेष्ठ, शिक्षिकाजेष्ठ १६, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

होमवर्कको झन्झटबाट कसरी बच्ने ?

कतिपय घरमा बालबालिका विद्यालयबाट फर्किएपछि फेरि पढ्नकै लागि कर गरिन्छ । स्कुलबाट फर्किएपछि बालबालिकाहरू सुत्न चाहन्छन् भने सुत्न दिनुपर्छ । उठेपछि उनीहरूलाई पढाइमा लगाउन सकिन्छ । उनीहरू तोकिएको निश्चित समयमा होमवर्क गर्न रुचाउँछन् ।

नारी संवाददाता , जेष्ठ १४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

व्यवहार गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

कतिपय अभिभावक आफ्ना छोराछोरीको राम्रो रिजल्ट आउँदा निकै खुसी हुने र केही बिग्रिए रिसाउने, कराउने, गाली गर्ने प्रवृत्तिका हुन्छन् जुन उनीहरूको मानसिकताका लागि निकै घातक हुन्छ । फलत: बालबालिकाहरू अभिभावकसँग आफ्ना मनका कुरा व्यक्त गर्न डराउँछन् र उनीहरू के गरिरहेका छन् भन्ने कुरा अभिभावकलाई अत्तोपत्तो हुँदैन ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, वैशाख १९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाहरूका लागि वातावरण

सबैजना आफ्ना बालबालिकालाई राम्रोसँग हुर्काउन चाहन्छन् । राम्रो लालनपालनबाटै बालबालिकाहरू मानसिक एवं शारीरिक रूपमा स्वस्थ हुन्छन् । जति समय अभिभावकले आफ्ना नानीहरूसँग बिताउँछन्, त्योभन्दा बढी समय नानीहरू विद्यालयमा बिताउँछन् । त्यसकारण विद्यालय नानीहरूका लागि रमाउने तथा खुसी हुने स्थान बन्नु जरुरी छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, वैशाख १८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकाको बदलिँदो स्वभाव

सामाजिक सञ्जाल एवं प्रविधिले बालबालिकाहरूलाई एक्लो मात्र बनाएको छैन प्रविधिले विभिन्न पक्षबाट बालबालिकालाई नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ । प्रविधिका कारण बालबालिका विभिन्न खालका रसायनबाट प्रभावित भैरहेका छन् । ती रसायनले उनीहरूको मानसिक विकासमा समेत गहिरो असर गरिरहेको छ ।

राधिका अधिकारी, चैत्र १८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --