विशेष

किनमेलको पर्व

दसैंलाई किनमेलको पर्व भन्दा पनि फरक पर्दैन । बालाजुकी विनीता श्रेष्ठलाई पनि दसैंको किनमेल गर्न असाध्यै रमाइलो लाग्छ । दसैंको आगमनसँगै घरायसी सामान एवं पहिरन खरिद गर्न बजार जान्छिन् उनी ।दसैं सुरु हुनासाथ बजारको कारोबार पनि माथि उक्लिन्छ । यतिबेला पहिरन, खाद्यपदार्थ, घरायसी सामान सबैको बिक्री उत्कर्षमा हुन्छ । दसैंको आगमनसँगै बजारमा भीडभाड पनि उत्तिकै बढ्छ । फुटपाथदेखि मलसम्म भीडभाड देखिन्छ । बजारमा यही मौका पारेर नयाँ सामान भित्र्याइन्छ भने पुराना सामान क्लियर गर्न पसल–पसलमा छुट तथा सेलको ब्यानर टाँगिएको हुन्छ ।दसैंमा दिइने छुट सेलले ग्राहकलाई बढीभन्दा बढी सामान खरिद गर्न उत्प्रेरित गर्छ । छुटले अप्रत्यासित खरिदलाई बढावा दिन्छ । यसले ग्राहक तथा बिक्रेताका बीच सुमधुर सम्बन्ध कायम राख्छ ।किनमेलको काइदाकिनमेल गर्न जाँदा आफूलाई मन पर्ने, नपर्ने कुरामा सबैभन्दा बढी ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । आजको प्रतिस्पर्धी तथा महँगो जमानामा उचित सामान सही मूल्यमा खरिद गर्नुपर्छ । सामान, पहिरन तथा एसेसरिज आदि खरिद गर्न जाँदा आफू सजग एवं सतर्क रहनुपर्छ ।उचित पसल छनोट : खाद्यपदार्थ तथा पेयपदार्थ किन्दा विश्वसनीय एवं उत्कृष्ट सामान पाइने पसल छनोट गर्नुपर्छ । उत्कृष्ट पसलमा राम्रा तथा विश्वसनीय सामान पाइन्छन् । उपभोक्ताको मन जित्ने उद्देश्यले यस्ता पसलेले राम्रा तथा गुणस्तरीय सामान मात्र राख्छन् । पसलमा मिति सकिएका सामान भए पनि साट्न पाइन्छ । सामानप्रति कुनै गुनासो भए निर्धक्क सुनाउन सकिन्छ ।गुणस्तरीय सामान छनोट : हिजोआज बजारमा धेरै कम्पनीका खाद्य सामग्री उपलब्ध छन् । तीमध्ये सबैको मूल्य फरक–फरक हुन्छ । हाम्रो आमसोच महँगा सामान गुणस्तरीय तथा सस्तो सामान गुणस्तरहीन भन्ने हुन्छ । कम्पनीले प्रयोग गर्ने कच्चापदार्थका आधारमा वस्तुको गुणस्तर मापन हुन्छ । ब्रान्ड हेरेर पनि सामानको गुणस्तर पत्ता लगाउन सकिन्छ । सस्तो पाइयो भन्दैमा गुणस्तरहीन सामान खरिद गर्नुहुँदैन । सामान किन्नुअघि सामानको वास्तविक मूल्यसम्बन्धी जानकारी बटुल्नुपर्छ । गुणस्तरीय सामान केही महँगा भए पनि त्यही छनोट गर्नुपर्छ ।निर्माण तथा उत्पादन मिति : प्रत्येक खाद्य तथा पेयपदार्थमा उत्पादन एवं उपभोग्य मिति लेखिएको हुन्छ । जसरी उत्पादन गरिएको भए पनि उपभोक्ताको स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित भएकाले यसमा ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । उत्पादन मिति उल्लेख नगरिएको सामग्री खरिद गर्नुहुँदैन । सामान खरिद गर्दा उत्पादन मिति र उपभोग गर्न सकिने अन्तिम मिति स्पष्ट रूपमा हेर्नुपर्छ ।मिश्रणको जानकारी : धेरैजसो सामग्री दुई वा दुईभन्दा बढी वस्तुको मिश्रणबाट बनाइन्छ । खाद्यपदार्थमा कुन–कुन पदार्थ मिसाइएको छ भन्ने कुरा त्यसको लेबलमै प्रस्टसँग लेखिएको हुनुपर्छ । प्याक तथा बट्टामा लेखिएका आधारमै उपभोक्ताले सामान किन्ने–नकिन्ने छुट्याउन सहज हुन्छ ।उपयोग गर्ने तरिका : बजारमा उपलब्ध धेरै किसिमका खानेकुराको जानकारी उपभोक्तालाई नहुन सक्छ । त्यसैले सामग्री खरिद गर्दा उपभोग गर्ने विधि प्रस्ट लेखिएको छ कि छैन याद गर्नुपर्छ ।पकाउने तरिका : खाद्य सामग्रीमा पकाउने तरिका पनि उल्लेख हुनुपर्छ । पकाउने तरिका उल्लेख गर्ने कम्पनीले लामो शोधपछि मात्र त्यस्ता वस्तु बजारमा ल्याएका हुन्छन् ।सही मात्रा तथा तौल : कुनै पनि खाद्यपदार्थको प्याकेट तथा बट्टामा मात्रा एवं तौल उल्लेख गरिनुपर्छ । यसले कम्पनीको विश्वसनीयता कायम राख्छ । उपभोक्ताहरू पनि यस्तै सामग्री खरिद गर्न मन पराउँछन् ।किनमेलमा समझदारी : चाडपर्व भन्दैमा अनावश्यक सामग्री खरिद गर्नुहुँदैन । अर्काको देखासिकीमा सामान खरिद गर्नुहुँदैन भने अनावश्यक सामग्री पनि खरिद गर्नुहुँदैन । घरमा पहिलेदेखि नै भएका सामग्री दोहोर्‍याएर किन्नुहुँदैन ।बजेट : किनमेल गर्न जानुअघि बजेट तयार गर्नुपर्छ । बजेटअनुसार सामानको लिस्ट बनाउँदा किनमेल सिस्टमेटिक हुनुका साथै सामान छुट्ने सम्भावना पनि हुँदैन । किनमेलका क्रममा बजेटभन्दा बढी सामान भए कम प्राथमिकतामा परेका सामान किन्नुहुँदैन ।बार्गेनिङ : सामान किन्दा बार्गेनिङ गर्नु उपभोक्ताको अधिकार हो । कतिपय सामानमा निश्चित (फिक्स) मूल्य तोकिएको हुन्छ । किनमेल गर्दा मोलमोलाइ गर्ने बानी धेरैको हुन्छ । पसलअनुसार सामानको मूल्य तोकिएको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा उपभोक्ता आफैं जागरुक भएर मोलमोलाइ गरी ठगिनबाट जोगिनुपर्छ ।रसिद : कुनै पनि सामान अथवा पहिरन खरिद गरेपछि रसिद लिनुपर्छ । यसले गर्दा सामान बिग्रिएको, मिति समाप्त भएको वाड्यामेज छ भने साट्न सकिन्छ ।गुणस्तर चिन्ह : आफूले खरिद गर्न लागेको सामानको गुणस्तर चिन्ह हेर्नुपर्छ । स्वदेश तथा विदेशमा कुन सामान कति प्रतिष्ठित हो भन्ने कुरा त्यसको गुणस्तर चिन्हले मापन गर्छ । नेपालमा एनएस चिन्ह भएका खाद्यपदार्थलाई गुणस्तरीय मानिन्छ । 

उपासना घिमिरे, आश्विन ८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दसैंका रमाइला सम्झनाहरू

वर्षासँग बाल्यकालमा भाइहरूसँग मिलेर चंगा उडाएको अनुभव छ । चंगा चेट हुँदा उनी भाइसँगै चंगा लिन दगुर्थिन् । वर्षा दसैंमा मीठा–मीठा परिकार खान पाउँदा अनि टीका थापेर पाएको दक्षिणामा रमाउँथिन् । दसैंको अन्तिम दिन दिदीभाइ जम्मा भएर दक्षिणा गन्थे र आइसक्रिम खान जान्थे । वर्षा आफ्नी मामुसँग दक्षिणाको पैसा बोकेर चाँदीका गहना किन्न बजार जान्थिन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, आश्विन ६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विदेशको दसैं

दसैंलाई पारिवारिक तथा भ्रातृत्वको चाड मानिन्छ । धेरैजसो मानिस दसैंमा सकेसम्म परिवारका सम्पूर्ण सदस्य एकै ठाउँमा जम्मा भएर खुसी साटासाट गर्ने, मीठोमसिनो खाने तथा रमाइलो गर्ने आदि काम गर्छन् । समुद्रपारि भएकाहरू पनि मान्यजनको टीका–आशीर्वाद ग्रहण गर्न आफ्नै जन्मभूमि फर्कन्छन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, आश्विन ६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बाल्यकालको दसैं

नौरथामा एउटा समुदाय मालश्री बजाउँदै टोलटोल तथा घरघर पुग्थ्यो । उक्त समूहले मालश्रीको धुन बजाउन थालेपछि साँच्चिकै दसैं आएको अनुभूति हुने उषा बताउँछिन् । नयाँ लुगा, नयाँ जुत्ता र गहना लगाएर आफूभन्दा ठूलाका हातबाट टीका थाप्न जाँदा आफ्नो ध्यान टीका र आशीर्वादमा भन्दा नयाँ–नयाँ नोटको दक्षिणामा बढी केन्द्रित हुने कुरा बताउँदै उषा भन्छिन्–चाडपर्वमा रमाइलो हुने भनेकै बाल्यकालमा रहेछ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, आश्विन ५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अविस्मरणीय दसैं

मानिसको जीवन थुप्रै कुराको सम्मिश्रण हो । अनुभव र अनुभूतिको संगालो यो मानवीय जीवन अवर्णनीय छ । इन्द्रेणी रंगको प्रभावले जीवनलाई अझ सुन्दर र आकर्षक बनाउँछ, यसैमा थपिन्छन् विविध अनुभव र बिर्सनै नसकिने क्षणहरू । यिनै कुराले जीवनलाई अमूल्य बनाउँछन् । हरेकको जीवनमा सधै सम्झिरहने क्षणहरू हुन्छन् जसले जीवनका पट्यारलाग्दा समय कटाउन सघाउँछन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, आश्विन ५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विवाहपछिको दसैं

दसैंको रौनकले सबैलाई छोएको छ । सांस्कृतिक, धार्मिक एवं सामाजिक एकताको प्रतीक यो चाडलाई सबैले खुलेर मनाउँछन् । व्यस्त जीवनबाट विश्राम लिने अवसर पनि हो दसैं । त्यसैले अल्का अस्पतालकी डा. शक्ति शर्मालाई दसैं असाध्यै रमाइलो लाग्छ । दसैंलाई महत्वपूर्ण चाड मान्ने अलका यसलाई पारिवारिक जमघट, दुर्गा भवानीको पूजा–आराधना आदि कुराका लागि स्मरण गर्छिन् ।

नारी संवाददाता , आश्विन ५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नयाँ तरिकाले मनाऔं दसैं

नेपालीहरूले अन्य चाडपर्वको तुलनामा दसैं विशेष रूपमा मनाउने गरेका छन् । दसैंमा लामो बिदा हुने हुँदा विभिन्न व्यवसाय तथा जागिरका सिलसिलामा घरबाहिर रहेका सबै नेपालीमा सकेसम्म घर पुग्ने चाहना हुन्छ । त्यसैले पनि दसैं सबैका लागि खुसीको चाड रहँदै आएको छ । दसैं आफन्तसँग मिलन गराउने पर्व हो । त्यसमाथि पनि दसैंकै बेला गरौंला भनेर धेरैले धेरै थरीका योजना बनाएका हुन्छन् ।

राधिका अधिकारी, आश्विन ४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पशुबलि कम गर्दै मनाऔं दसैं

नेपालमा हरेक मठ–मन्दिरमा देवी–देवताका भिन्दाभिन्दै मूर्ति राखेर पूजाआजा गरिन्छ र मन्दिरैपिच्छे पूजा गर्ने विधि पनि फरक छ । विभिन्न देवीका मन्दिरमा पशुपक्षीको बलि दिने चलन छ । विभिन्न देवीका शक्तिपीठहरूमा पनि पञ्चबलि दिइन्छ । शक्तिस्वरूपा दुर्गा भवानीको पूजा–आराधना गर्ने क्रममा बोका, हाँस, कुखुरा एवं राँगाको पञ्चबलि दिने परम्परा छ ।

ललिता सुवेदी, आश्विन ४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दसैंमा खानपान तथा पहिरन

दसैं भन्नासाथ सिर्जनाको मस्तिष्कमा होलिडे मुड, ठूलाबडाको आशीर्वाद, राम्रा पहिरन, मीठा परिकार, सरसफाइ, रमाइलो मौसम यस्तै कुरा आउँछन् । अरु समयमा सबैजना आ–आफ्नो काममा व्यस्त हुने भए पनि यतिबेला सबै कामलाई थाती राख्दै सबैजना भेटघाटमा रमाउँछन् ।

उपासना घिमिरे, आश्विन ३, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चाडपर्व : प्रेम र सद्भावको मौसम

संस्कृतिको विशेषता नै हो, एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा हस्तान्तरित हुँदै जानु, जसले मानव सभ्यतालाई अघि बढाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ । पुर्खाको सद्व्यवहारसँग वर्तमान संस्कार र संस्कृतिको अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ । मानिसलाई एकताको सूत्रमा आबद्ध गर्दै संस्कार र संस्कृतिले सुमार्गतर्फ अघि बढाउँछ । फलस्वरूप चाडपर्वको जन्म हुन्छ । त्यसकारण संस्कार, संस्कृति, मानवीय सभ्यता एवं चालचलन नै चाडपर्वका जननी हुन् ।

नारी संवाददाता , आश्विन ३, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

परिवर्तित तीज

तीजलाई प्रारम्भिक कालमा महिलाहरूको जनसंख्या अधिक र पुरुषहरूको जनसंख्या न्यून एवं मातृसत्तात्मक राज्य प्रणाली भएको समयदेखि मनाउन थालिएको मानिन्छ । तीज हिन्दू नारीहरूले मनाउने एउटा महत्वपूर्ण चाड हो । यो चाड भाद्र शुक्ल द्वितीयादेखि पञ्चमीसम्म ४ दिन मनाइन्छ । यो पर्व मुख्य रूपले नेपालभर मनाइन्छ भने भारतका पनि केही प्रान्तमा मनाइन्छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र ५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --