प्रश्नोत्तर

मोतीबिन्दु कस्तो प्रकारको रोग हो ?

डा. प्रज्ञा सिंह बस्नेत, आँखा विशेषज्ञ, किस्ट मेडिकल हस्पिटल, इमाडोल आँखाभित्र रहेको पारदर्शी मणिजस्तै लेन्स क्रमश: अर्ध–पारदर्शक र अपारदर्शक हुँदै गएर दृष्टिमा ह्रास ल्याउने रोगलाई मोतीबिन्दु भनिन्छ । मोतीबिन्दु आँखाको लेन्ससम्बन्धी रोग हो । मोतीबिन्दु कुनै एक वा दुवै आँखामा हुनसक्छ र यो सरुवा रोग होइन । अधिकांश मोतीबिन्दु उमेर बढ्दै जाँदा देखा पर्छ ।के हो आँखाको लेन्स ?आँखाको लेन्स मुख्यत: पानी र प्रोटिनको सिसाजस्तै प्रकाश छिर्ने आँखाको अंग हो जसले हामीले हेर्ने वस्तुहरूलाई आकृति बनाएर प्रस्ट रूपमा रेटिनामा फोकस गर्छ । रेटिनाबाट प्रकाशका आकृतिहरू स्नायु संकेतका रूपमा मस्तिष्कमा जान्छन् । लेन्समा धब्बा छ भने रेटिनामा प्रस्ट प्रतिबिम्ब बन्न सक्दैन । अत: मानिसको दृष्टि क्षमतामा ह्रास आउँछ । मोतीबिन्दु उमेर पुगेकाहरूमा मात्र हुने हो ?मोतीबिन्दु उमेरसँग मात्र होइन आँखाका अन्य रोगहरू, विकिरण, चोटपटक तथा लामो समयसम्म औषधिको प्रयोगबाट पनि उत्पन्न हुन्छ । यो जन्मजात वा मधुमेह रोगसँग पनि सम्बन्धित हुनसक्छ । मोतीबिन्दुका लक्षण के–के हुन् ?दृष्टि धमिलो भएर जानु, उज्यालोमा हेर्दा गार्‍हो हुनु वा तिरमिराउनु, अँध्यारोमा अझ कम देख्नु,सवारी चलाउन कठिन हुनु, चस्माको पावरमा परिवर्तन आइरहनु तथा रंग फरक देखिन थाल्नु आदि यसका लक्षण हुन् । यसको उपचार के हुन सक्छ ?कुनै–कुनै मोतीबिन्दुको तोकेकै समयमा अप्रेसन गर्नुपर्ने हुन्छ, जस्तै: दृष्टिगत रूपमा खतराजन्य, जन्मजात मोतीबिन्दुलाई शिशु तीन महिना पुगेपछि अप्रेसन गरिन्छ किनभने त्योभन्दा अघि शिशुलाई बेहोस पार्दा जोखिम बढी हुनुका साथै आँखाको चाप असन्तुलित हुने खतरा रहन्छ । चोटपटकबाट मोतीबिन्दु भएको छ भने अन्य समस्या आउनुअघि यथाशीघ्र अप्रेसन गरिन्छ । पूर्णरूपले पाकेको मोतीबिन्दुको पनि जतिसक्दो चाँडो अप्रेसन गर्नुपर्छ । अन्य अवस्थामा दृष्टिमा उल्लेखनीय ह्रास आई दैनिक क्रियाकलापमा बाधा नपर्दासम्म चस्मा प्रयोग गरी समय–समयमा आँखा जाँच गराइरहनुपर्छ । मोतीबिन्दुको मुख्य उपचार अप्रेसन नै हो । यसको अप्रेसन कत्तिको जोखिमपूर्ण छ ?मोतीबिन्दुको शल्यक्रिया पद्धतिमा क्रमिक सुधार आउँदै गएका कारण जोखिम कम हुँदैछ । यो शल्यक्रियामा आँखाको सेतो भागमा काटेर प्वाल बनाई मोतीबिन्दुयुक्त लेन्स निकालिन्छ तर अहिले फेको प्रविधिले गर्दा घाउ अत्यन्त सानो हुने भएकाले छिटो निको हुन्छ र अप्रेसनपछि आँखाको बाहिरी नानी (कर्निया) को वर्णपटमा खासै परिवर्तन आउँदैन फलस्वरूप टाढाको पावरवाला चस्मा लगाउनुपर्ने सम्भावना पनि कम हुन्छ । फेको कस्तो प्रविधि हो ?यो विशेष उपकरणको माध्यमबाट ३० देखि ६० किलो हर्जको अल्ट्रासोनिक तरंगको मद्दतबाट मोतीबिन्दुयुक्त लेन्सलाई टुक्रा पारी तीन मि. मि. (मिलिमिटर) वा त्यसभन्दा सानो घाउ बनाई टुक्रा निकालिने प्रविधि हो ।

डा. प्रज्ञा सिंह बस्नेत, पुस १३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

जाडोमा कस्ता पहिरन लगाउनुपर्छ ?

अहिले बिस्तारै चिसो बढिरहेको छ । न्याना पहिरनले शरीरलाई चिसोबाट जोगाउँछन् । त्यसैले जाडोमा न्याना पहिरन लगाउनुपर्छ ।

नारी संवाददाता , पुस १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बचत भनेको के हो ?

आफ्नो आयबाट खर्च घटाएर बचेको रकमलाई बचत भनिन्छ । अहिले बैंकले विभिन्न विकल्पमा बचतका अप्सन ल्याएका छन् । आफूलाई सजिलो हुने बचत खाता खोली बचत गर्न सकिन्छ । बचत गर्ने बानी विशेषगरी महिलाहरूमा हुन्छ । घरमा भन्दा बैंकमा बचत गर्नाले व्याज पाइनुका साथै बचत सुरक्षित हुन्छ ।

नारी संवाददाता , पुस ६, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मधुमेह

मधुमेह मानिसको शरीरमा इन्सुलिनको अभाव भएर लाग्ने रोग हो । रगतमा चिनीको मात्रा बढ्नु नै मधुमेह हो ।

उपासना पाण्डे, कार्तिक २९, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

दैनिक कति पानी पिउनु स्वास्थको लागि उपयुक्त हुन्छ ?

पानी पिउने व्यक्ति कुन भेगमा बसेको छ त्यसअनुशार पानी पिउनु पर्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, कार्तिक २५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

शोभा भट्टराई, हेल्दी होम, बुटवल

मोटोपन बढाउने तत्वहरू माछा, मासु, चिल्लो तथा मरमसला कम खाने, मैदा प्रयोग भएका परिकार नखाने, खानेकुरा सही तरिकाले खाने तथा दैनिक व्यायाम गर्ने बानी बसालेर शरीर तन्दुरुस्त राख्न सकिन्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, भाद्र १, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पौडी खेल्ने उपयुक्त समय बिहान र साँझ

पौडी खेल्ने क्रममा पुलको पानी अलिकति निलिए केही खराब गर्दैन किनभने पुलको पानीमा कीटनाशक रसायन प्रयोग गरिएको हुन्छ ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, श्रावण ३१, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फेसन डिजाइनर मनीष राईसंग फेसन प्रश्नोत्तर

मकहाँ धेरैजसो २५ वर्षभन्दा माथिका महिला आउँछन् । मेरो टार्गेट पनि यही उमेर समूह हो । किनभने टिनएजरहरूले चाहेर पनि डिजाइनर ड्रेस बनाउन सक्दैनन् ।

सिर्जना दुवाल श्रेष्ठ, श्रावण २३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अम्रे हेयर स्टाइल

कलरद्वारा केशलाई दिइने स्टाइललाई अम्रे हेयर स्टाइल भनिन्छ । यसले केशलाई स्टाइलिस्ट लुक्स दिनुका साथै आकर्षक पनि देखाउँछ ।

लक्ष्मी भण्डारी , श्रावण ५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

साउन मेहन्दीको मौसम हो

मेहन्दी लगाउने चलनमा परिवर्तन आएको छ । साउन महिनालाई त मेहन्दीकै मौसम भने पनि फरक पर्दैन ।

झरना नहर्की, श्रावण ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

वर्षा स्वास्थ्य

वर्षामा पानी तथा पानीबाट फैलने डायरिया, हैजा, टाइफाइड, भाइरल हेपाटाइटिस ए तथा ई (जन्डिस) लाग्छन् । पानीमा भिज्दा नाक बग्ने, घाँटी दुख्ने कारणले भाइरल फिभर पनि हुन्छ भने जारको पानीमा इ–कोली भन्ने कीटाणु हुनसक्छ जसले डायरिया तथा पिसाबको संक्रमण गराउँछ ।

उपासना पाण्डे, श्रावण २, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --