स्वास्थ्य जानकारी

दसैं, भोजन र जीवनशैली

पहिलेको दसैं र अहिलेको दसैंमा धेरै परिवर्तन आएको छ । साधारणतया दसैं भन्नाले दक्षिणा, आशीर्वाद, मिष्ठान्न भोजन, मनोरञ्जनको पर्व भन्ने बुझिन्छ । यसले सबै जाति र उमेर समूहलाई विशेष महत्व राख्छ । यसले जीवनशैलीमा अपत्यारिलो परिवर्तन ल्याइदिन्छ । वर्ष दिनमा एकपटक आउने यो चाडमा मानिसले दु:ख, पीर एवं व्यथासँगै दैनिक सन्तुलित खाना खान नै बिर्सन्छन् । अहिले पनि दसैंमा जतिसक्दो खानुपर्छ भन्ने मान्यता रहिआएको छ । वर्ष दिनभरिलाई सन्तुलित रूपमा पुर्‍याएर खानेकुरा एउटै पर्वमा खाइसक्नुपर्छ भन्ने मान्यता समाजमा अझै व्याप्त छ । यसले स्वास्थ्य, संस्कार एवं संस्कृतिलाई नै गलत दिशातर्फ धकेलेको छ ।दसैंको समयमा शाकाहारी खाने घरबाहेक प्राय:को घरमा राँगो, खसी तथा सुँगुरको मासु हुन्छ । जात तथा समुदायको इच्छाअनुसार मासु ल्याइए पनि यी तीन वटै रातो मासुका स्रोत हुन् । स्वास्थ्यका हिसाबले सकेसम्म रातो मासु कम मात्रामा खानुपर्छ । मांसाहारी थालीमा सबै किसिमका मासुका परिकार कहिले कुखुराको मासु, कहिले माछा सन्तुलित मात्रामा खानुपर्छ । माछा–मासुको साथमा हरिया सागपात खानु अझ राम्रो हुन्छ ।चाडपर्वको बहानामा सन्तुलित आहारलाई ध्यान नदिई, मसालेदार, चिल्लो रातो मासु, फ्राई गरेको पापड, चिप्स, प्राउन, रोस्ट, सेकुवा खाँदा शरीर अस्वस्थ हुन सक्छ ।मासु कति र कसरी खाने ?मासु कति खाने भन्ने उमेरअनुसार फरक पर्छ । ४–५ टुक्रा मासुले ८० कि. क्यालोरी प्रदान गर्छ । चाडपर्व होस् वा अन्य समय आफ्नो खानामा दिनहुँ सन्तुलित आहारको आवश्यकता पर्छ । १ सय ग्राम कुखुराको मासुमा ३१ ग्राम प्रोटिन र खसीको मासुमा २१ ग्राम प्रोटिन हुन्छ । दैनिक प्रोटिनको आवश्यकता पनि उमेरअनुसार फरक पर्छ । १४ देखि १८ वर्षकालाई ६५ ग्राम, १९ देखि ७० वर्षका पुरुषलाई ६४ ग्राम प्रोटिनको आवश्यकता पर्छ । यसैगरी १४ देखि १८ वर्षका महिलालाई ४५ ग्राम, १९ देखि ७० वर्षका महिलालाई ४६ ग्राम प्रोटिनको आवश्यकता पर्छ ।गर्भवती ६० ग्राम र सुत्केरी महिलालाई ६७ ग्राम प्रोटिन चाहिन्छ । अन्यलाई भन्दा गर्भवती तथा सुत्केरी महिलालई धेरै प्रोटिनको आवश्यकता पर्छ । दैनिक खानामा कार्बोहाइड्रेड, प्रोटिन, चिल्लो पदार्थ, भिटामिन मिनेरल सन्तुलित मात्रामा हुनुपर्छ । हरेक बार खान चार भन्ने मूल मन्त्र ध्यानमा राख्नुपर्छ । १. अन्न तथा कन्दमूल २. गेडागुडी ३. पहेंला फलफूल तथा हरियो सागपात ४. पशुपंक्षीजन्य पदार्थलाई दैनिक सन्तुलित रूपमा खानुपर्छ । मासु त प्रोटिनको स्रोत मात्र हो । शरीरमा प्रोटिन धेरै भए कब्जियत, टाउको दुख्ने, मिर्गौला फेल हुन सक्ने, सास गन्हाउने, मुटु रोग लाग्ने खतरा बढ्ने र हड्डी कमजोर हुनसक्छ ।मासु स्वस्थ बनाउने उपाय–मासुलाई उमाल्ने, बाफ विधिको प्रयोग गर्नुपर्छ । भित्री अंगमा भएको मासु र बाहिर छालामा टाँसिएको मासु स्वास्थ्यका लागि प्रतिकूल हुन्छ । यसमा कीटाणु हुने सम्भावना धेरै हुन्छ । त्यसैले यस्तो मासु नखानु वेश हुन्छ । खानै परे पनि उसिनेर राम्रोसँग पखालेर मात्र खानुपर्छ । बजारमा भएका मसला, अजिनो मोटो, मिट मसलाभन्दा घरमै बनाइएको मसला प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ । ल्वाङ, मेथी, सुकमेल, बेसार, जिरा, सुप, कडी पत्ता, धनियाँ र मेथीको मिश्रणयुक्त मसला प्रयोग गर्नुपर्छ । बालबालिका, गर्भावस्था, वृद्धावस्थादेखि परिवारका सबै सदस्यलाई पोषणयुक्त भोजन गराएर चाडपर्वको रमाइलो महसुस गर्नुपर्छ । रेसादार सागपात, फलफूलका साथमा पर्याप्त मात्रामा पानी पिउनुपर्छ । जतिसुकै मीठो भोजन भए पनि ठिक्क मात्रामा खानुपर्छ । स्वस्थ भएर बाँच्ने, सुन्दर भएर बस्ने अनि समृद्ध बन्ने चाहनालाई दसैंको सन्तुलित भोजनले ऊर्जा दिओस् । असन्तुलित खाना खाए ऊर्जाको साटो रोगको स्रोत बढ्ने सम्भावना हुन्छ त्यसैले सचेत भएर खाना खाऔं । 

मोदनाथ पौडेल, न्युट्रिसनिस्टआश्विन २९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पोषणस्तर परीक्षण एवं परामर्श

नेपाल डाइटिसियन संघको तीन दिने पोषणस्तर परीक्षण एवं परामर्श कार्यक्रम सम्पन्न भयो । नारायणचौरस्थित स्टार भेन्युमा आयोजित उक्त कार्यक्रमको उद्घाटन महिला तथा जेष्ठ नागरिकमन्त्री थममाया थापाले गरेकी थिइन् ।

नारी संवाददाता , आश्विन २४, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

उमेरअनुसार डाइटमा गरौं परिवर्तन

मेटाबोलिक रेट तीव्र हुन्छ र गरिष्ठ भोजन पनि चा“डै पच्छ ।

नारी संवाददाता , भाद्र २९, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला यौनिकताको प्रश्न

सेक्सुयल रेस्पोन्समा इच्छाहरू प्रमुख हुन्छ भन्ने मानिन्छ, यसैबाट उत्तेजना हुन्छ र त्यसपश्चात् नै महिलाहरू चरमसुखसम्म पुग्छन् । कैयन् पटक चाहना नहुँदा पनि उत्तेजना हुन्छ । उत्तेजनापश्चात् नै यौनसम्पर्कको इच्छा जागृत हुन्छ । कैयन् महिला के मान्छन् भने सुरु–सुरुमा उनीहरूमा कुनै इच्छा हुँदैन तर साथीबाट पाकक्रिडा प्रारम्भ भएपछि उत्तेजना बढ्न थाल्छ ।

नारी संवाददाता , श्रावण १५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मधुमेह रोगीका लागि

कालो चिया तथा कफीले मधुमेहको सम्भावना २५ प्रतिशत घटाउँछ ।काँचै खान मिल्ने खानेकुरा काँक्रा, गाँजर, गोलभेंडा, प्याज, मूला आदि ।

नारी संवाददाता , जेष्ठ २१, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कुन चिज कति बेला खाने ?

भोक मेटाउन जतिबेला जुन खाना भेट्यो त्यही खाने धेरैको बानी हुन्छ । कुन परिकार कतिवेला खाँदा के फाइदा/बेफाइदा हुन्छ भन्ने ज्ञान धेरैमा हुँदैन । खानेकुराको मामिलामा पोषणविज्ञहरूसँग राय, सुझाव लिने चलन पनि हामीकहाँ छैन ।

नारी संवाददाता , चैत्र १२, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिनावारी र यौनसम्पर्क

सामान्यत: नियमित महिनावारी हुने महिलामा महिनावारी भएको १४ दिनमा अण्डा निष्कासन हुन्छ, त्यसैले यसको सेरोफेरोमा यौनसम्पर्क भए गर्भ रहन सक्छ । तपाईंको ७ गतेदेखि लगातार एक हप्ता सम्पर्क हुँदा अण्डा उत्पादनको समयमा पनि सम्पर्क भएजस्तो देखिन्छ ।

डा.बालकृष्ण शाह, माघ १७, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अस्टियोपोरोसिसबाट जोगिन

नियमित व्यायाम गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ । दौड, स्किपिङ, हिँड्नु, एरोबिक्स, टेनिस खेल्नु आदि कार्यले पनि हड्डी बलियो हुन्छ । नियमित रूपमा नभ्याए पनि हप्तामा ३ दिन २० मिनेटजति व्यायाम गर्नुपर्छ ।

नारी संवाददाता , माघ १, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बालबालिकामा अटिजम

बालबालिकाले जन्मिएको १८ महिनादेखि २ वर्षभित्रमा आमा वा अभिभावकसँग कुनै पनि सञ्चार गर्न सकेनन् भने अटिजमको शंका गर्न सकिन्छ । बालबालिकाले उमेरअनुसारको गतिविधि गरेका छैनन् वा असामान्य व्यवहार देखाउँछन् भने अटिजम भएको हुनसक्छ ।

डा. मेरिना श्रेष्ठ, मंसिर २०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिनावारी हुँदा कम रगत किन बग्छ

महिनावारीमा थोरै रगत जाने समस्यालाई हाईपोमेनोरेजिया भनिन्छ । यो अवस्थामा महिनावारी २ दिनभन्दा कम हुन्छ भने थोरै मात्र रगत जान्छ । यस्तो हुनुको कारण गम्भीर नभएर धेरैजसो अवस्थामा मानसिक तनाव, चिन्ता आदि भएको पाइन्छ ।

डा. बालकृष्ण शाह, कार्तिक ५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

स्पाको आवश्यकता

कामकाजी महिलाहरू शारीरिक तथा मानसिक रूपमा एकदमै थकित हुन्छन् तसर्थ आफूले चाहेर पनि समय दिएर ट्रिटमेन्ट गराउने समय दिन सकिरहेका हुँदैनन् । दसैंं भन्नासाथ जोकोही घुमघाम गर्ने, राम्री देखिने तथा मीठो खाने धुनमा हुन्छन् ।

मेची बादे श्रेष्ठ, आश्विन २२, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --