एक दिन

लैंगिक अधिकारका क्षेत्रमा चाँदनी जोशी

चाँदनी जोशीलैंगिक अधिकार तथा नीति विशेषज्ञ  संसारभरका महिलाका लागि ५० वर्ष (लैंगिक क्षेत्रमा) काम गरेको अनुभव छ चाँदनी जोशीसँग । लैंगिक विषयमा नीतिनिर्माण तहमै मुद्दा उठान गर्ने कार्यमा प्रखर साबित हुँदै आएकी जोशीले नेपालका अति दुर्गम क्षेत्रका अत्यन्तै विपन्न महिलासँग होस् वा अफ्रिकन मुलुक बुरुन्डीका पिछडिएका महिलासँग, समान रूपमा तिनका लागि आफ्नो समय, परिश्रम एवं सिर्जनशीलता लगानी गरेकी छिन् ।चाँदनी अहिले नेपालमा भूकम्पपछि पुनर्निर्माण र पुनर्संरचना प्रक्रियालाई कसरी महिलामैत्री बनाउने भन्ने विषयमा केन्द्रित वुमन फ्रेन्डली डिजास्टर म्यानेजमेन्ट कोर गु्रपकी अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छिन् । उक्त गु्रपअन्तर्गत विभिन्न ८ वटा संस्था छन् । जोशीकै अगुवाइमा भूकम्पको २० दिनभित्रै हरेक मन्त्रालयलाई वुमन चार्टड अफ डिमान्ड (मागपत्र) बुझाइएको थियो ।त्यसपछि १४ वटा प्रभावित जिल्लाका महिलाहरूलाई एकैस्थानमा ल्याएर राष्ट्रिय सम्मेलन सम्पन्न भयो । जसलाई दक्षिण एसियाका ८ वटै मुलुकले सर्वोत्कृष्ट प्रयोग र उदाहरण (बेस्ट प्राक्टिस एन्ड एक्ज्याम्पल) भन्दै नजिकबाट चासो राखे । यसमै केन्द्रित रही संचालित सार्क मिटिङमा पनि तिनै प्रभावित महिलाहरू सहभागी भए । इस्तानबुल, जेनेभा मात्र होइन अमेरिकासम्म यो प्राक्टिस अब्बल साबित भयो । नेपाल सरकारले यो कोर गु्रपले दिएको इन्डिकेटरलाई मूल्यांकनमा राखेको छ । नेपाल सरकारको एनआरए (नेसनल रिह्याबिलिटेसन अथोरिटी) कमिटीमा यही गु्रपबाट भवानी राणा र शर्मिला कार्कीलाई ल्याइएको छ । चाँदनी यो कुरालाई आफ्नो मेहनतको उपलब्धि मान्छिन् । श्रीलंकाको सुनामी, पाकिस्तानको भूकम्प, गुजराँतको बाढी एवं भूकम्पपछि आफूले गरेको काम तथा अनुभवलाई मिसाएर चाँदनीले पुनर्निर्माण एवं पुनस्र्थापनाका लागि लैंगिक समावेशिताको मुद्दा उठाएकी हुन् । महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्रालयअन्तर्गत सल्लाह, सुझाव र प्रतिक्रिया प्रदान गर्ने थिंक ट्यांकको अध्यक्षता पनि जोशीले नै गरिरहेकी छिन् । पछिल्लो समयमा महिला मन्त्रालयले निर्माण गरिरहेको लैंगिक समानता नीतिभित्र जोशीले करिब ४ दशकअघि ५ जिल्लाबाट सुरु गरेको महिलाका लागि पेवा बढाउने कार्यक्रम, लैंगिक उत्तरदायी बजेटलगायतका कुरा परेका छन् ।सन् १९६५ देखि १९७४ सम्म पद्मकन्या क्याम्पसमा अंग्रेजी विषयकी प्राध्यापक जोशी त्यसपछि स्थानीय विकास मन्त्रालयको तालिम सामग्री उत्पादन केन्द्रमा प्रमुखका रूपमा केही समय बिताएपछि सोही केन्द्रअन्तर्गत पेवा बढाउने कार्यक्रम लिएर मुलुकका ग्रामीण भेगहरूमा पुगिन् । ५ वटा जिल्लाबाट सुरु गरेको उक्त कार्यक्रमलाई ४९ जिल्लासम्म पुर्‍याउन सफल भइन् । अहिले सरकारद्वारा सञ्चालित उक्त कार्यक्रम मुलुकभरका ७५ वटै जिल्लामा सञ्चालित छन् । चाँदनी सन् १९९० मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय महिला विकास कोष (युनिफेम) को क्षेत्रीय निर्देशक नियुक्त भइन् । त्यतिबेला उनी दक्षिण एसियाका ९ वटा राष्ट्रमा चलायमान भैरहन्थिन् । हरेक मुलुकका राष्ट्रिय नीतिमा महिला तथा लैंगिक मुद्दालाई समावेश गर्न सक्नु नै आफ्नो सफलता भएको बताउने जोशीले दस–बीस जनालाई परिवर्तन गर्ने होइन कि समग्र महिलाको विकास एवं सशक्तीकरण हुने गरी राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्व तहमा काम गरिरहिन् ।बेइजिङ कन्फरेन्सको बत्ती निभ्न नदिन उनी हरेक २–२ वर्षमा क्षेत्रीय कन्फरेन्स आयोजित गर्थिन् । जनगणनामा महिलाको योगदानलाई कसरी मूल्यांकन गर्ने, पञ्चवर्षीय योजनालाई कसरी महिलामैत्री बनाउने, बजेटलाई कसरी लैंगिक उत्तरदायी बनाउने भन्ने मुद्दामा जोशीले निर्वाह गरेको भूमिका तथा त्यसको परिणाम उल्लेखनीय छ । जोशी भन्छिन्–एपीजे अब्दुल कलाम, जर्ज डब्ल्यु बुसलगायतका संसार हाँक्ने क्षमता राख्ने हस्तीहरूसँग महिलाका हकहित एवं अधिकारका लागि नेगोसियट गर्न पाएँ । मैले नै हो सन् १९९८ मै जेन्डर बेस्ड भाइलेन्सको मुद्दाअघि सारेको । त्यसपछि हामीले नेपालमा विद्यमान महिला भेदभावसम्बन्धी १ सय ५९ वटा कानुनसम्बन्धी अध्ययन गरी सोहीअनुरूप संशोधनका लागि वकालत गर्‍यौं । सिडको स्याडो रिपोर्ट पनि हाम्रै पहलमा तयार भयो । संसारका ५३ वटा मुलुकमा महिलाका पक्षमा आवाज बुलन्द गरिसकेकी जोशी हाल छोरा–बुहारी तथा नातिका साथ माली गाउँमा बस्छिन् । उनको परिवारमा छोरीका दुई छोरा र ज्वाइँ तथा छोराका १ छोरा र श्रीमती गरी ८ जना छन् ।प्रस्तुति : लक्ष्मी भण्डारी थापातस्बिर  : श्रुति श्रेष्ठतस्बिर सौजन्य : प्रणय/सृष्टि जोशी  

नारी संवाददाता , भाद्र १५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पुष्पा बस्नेतको जीवन

कुनै दिन ७ हजार रुपैंयाँ कोठाभाडा तिर्न नसक्दा अब अगाडि केही गर्न सकिँदैन भनेर निराश भएकी पुष्पा बस्नेत (३३) सँग आज १५ करोडभन्दा बढीको सम्पत्ति छ प्रारम्भिक बालविकास केन्द्रका नाममा ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, जेष्ठ १४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

हँसिली एवं धैर्यशील व्यवसायी सरिता विष्ट

शालीन, हँसिली एवं धैर्यशील सरिता विष्ट अफिस आवरदेखि आफ्नो कार्यालय लिन्क स्टक ब्रोकरमा व्यस्त हुन्छिन् ।

नारी संवाददाता , माघ १७, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

संगीता सिलवाल

संगीता निक्कै व्यस्त भए पनि आफूलाई चिटिक्क सजाएर हिँड्न रुचाउँछिन् । १६ वर्षदेखि नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा सक्रिय सिलवाल महिलाहरूको जीवन परिवर्तन गर्न शिक्षाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउँछिन् ।

झरना नहर्की, श्रावण ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मुना श्रेष्ठको एक दिन

विज्ञापनलाई आमसञ्चारको एक सशक्त माध्यम मानिन्छ ।....

झरना नहर्की, चैत्र २१, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

पूजा जोशी

सौन्दर्य व्यवसायमा आबद्ध भए पनि पूजा आफू पनि निकै सुन्दर छिन् ।

नारी संवाददाता , माघ ८, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

एक दिन

फिल्म प्रोड्युसर पुनम क्षेत्री गौतमको दैनिकी उठेपछि बिहानै तातो पानी पिएर सुरु हुन्छ । यसपछि दुई छोरीको स्कुल तयारी र परिवारका लागि बिहानको खानपान अनि आफ्नो कामका बारेमा तयारी गरेपछि भने बल्ल उनी आफ्नो बिहानी पूरा गर्न सफल हुन्छिन् ।

नारी संवाददाता , पुस २७, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बिन्दिता लामिछानेको एक दिन

उनको दिनचर्या आफ्नो परिवारको सेरोफेरोमा बित्छ ।

नारी संवाददाता, आश्विन ४, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

लक्की शेर्पाको एकदिन

विभिन्न सामाजिक संस्थामा आबद्ध लक्की शेर्पा सकारात्मक सोच राख्छिन्् । जीवनमा जतिसुकै अप्ठ्यारो आइपरे पनि त्यसबाट हतास नहुुनु उनको विशेषता हो ।

झरना नहर्की, भाद्र २, २०७२

-- पुरै पढ्नुहोस् --

निकिताको सक्रियता

निकिता भीमसरिया कलिलो उमेरदेखि नै व्यवसायमा सक्रिय छिन् । व्यापारिक घरानामा जन्मिएकी निकितामा व्यापार गर्ने कौशल बाल्यकालदेखि नै थियो

चैत्र २, २०७१

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अलराउण्डर शैलजा

ग्रिन्डलेज बैंकबाट आफ्नो करियर सुरु गरेकी शैलजा अधिकारीले नेपाली फेसन जगत्लाई नयाँ आयाम दिएकी छिन् ।

झरना नहर्की, फाल्गुन ५, २०७१

-- पुरै पढ्नुहोस् --