एक दिन

दुना–टपरी गाँस्न सिकाउँदै  हजुरआमा

किशोरावस्थाका बालबालिकाको बीचमा केश फुलेर सेतै भएकी हजुरआमा प्रशिक्षकको भूमिकामा छिन् । हातमा पात र सिन्का बोकेर उत्साहपूर्वक हजुरआमाले सिकाएको सीप सिक्न व्यस्त छन्–उनीहरू । अहिले लोप हुँदै गएको दुना–टपरी गाँस्ने प्रशिक्षण पनि प्रदान गरिन्छ भन्दा अनौठो लाग्न सक्छ । यद्यपि धनकुटास्थित हाम्रो बहुमुखी पाठशालाले दुना–टपरी गाँस्न सिकाउन ८५ वर्षीया लक्ष्मीदेवी श्रेष्ठलाई प्रशिक्षक बनाएको छ । सालको पातबाट बनाइने दुना–टपरी गाँस्ने प्रशिक्षणमा जिल्लाका ८ विद्यालयका ३० जना बालबालिका सहभागी छन् । बढ्दो प्लास्टिकजन्य वस्तुलाई निरुत्साहित गर्न पनि पातबाट बनाइने दुना–टपरी तालिम प्रदान गरिएको पाठशाला प्रशासनले बताएको छ ।‘लु यता ध्यान दिएर हेर त बाबुनानी’ प्रशिक्षक श्रेष्ठ सहभागीहरूको ध्यान खिच्दै थिइन् । उनी छात्रछात्राहरूलाई दुना–टपरी तथा बोहता बुन्न सिकाइरहेकी थिइन् । सहभागीहरू उनले बनाएको शैली नियाल्दै थिए । नयाँ पुस्तालाई सीप सिकाउन पाउँदा उत्साह जागेको श्रेष्ठले बताइन् । ‘खुसीको सीमा छैन’, उनले भनिन्–‘अहिलेका बालबालिकाले सिक्न चाहे भने सजिलै सिक्दा रहेछन् । झन्डै साढे सात दशक पहिले आफ्नी आमाले सिकाएको सीप पछिल्लो पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्न पाउँदा म निकै खुसी छु ।’ स्थानीय त्रिवेणी माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययनरत अनुजा राईले आफ्ना गाउँघरमा पाइने ठूला हरिया पातबाट दुना–टपरी बनाउन सकिने भएकाले सीप सिक्न आएको बताइन् । राईले भनिन्–‘अब घरमा फुर्सदमा दुना–टपरी बनाउनेछु ।’प्रशिक्षकका रूपमा ६० वर्षीया शारदा श्रेष्ठ पनि साथमा छिन् । उनले पनि आफ्नी आमाबाट सिकेको सीप पछिल्लो पुस्तामा हस्तान्तरण होस् भन्ने चाहेको बताइन् । गोकुण्डेश्वर माविकी ८ कक्षाकी छात्रा सजना बिसंखे नौलो प्रकारको सीप सिक्न पाएकोमा दंग छिन् । उनले चाडपर्वमा अत्यावश्यक दुना–टपरी बनाउन सक्ने भएको बताइन् । आफ्नै गाउँघरका बारी–कान्लामा हुने रुखका ठूला पात र जंगलमा पाइने सालको पातबाट दुना–टपरी बनाउन सकिने सहभागीहरूले बताए । १० बालक र २० बालिकाले तालिम लिइरहेको पाठशालाका संयोजक सरोज भुजेलले जानकारी दिए । बालबालिकालाई संस्कार र संस्कृतिका बारेमा ज्ञान प्रदान गर्दै पुस्तकमा देखिएका र पढिएका कुरालाई व्यावहारिक रूपमा ढाल्न दुना–टपरी बनाउने प्रशिक्षण दिइएको उनले बताए । पहिलो चरणमा बालबालिका सहभागी गराएर दुना–टपरीको महत्व र आवश्यकताका विषयमा छलफल गरिएको थियो । स्थानीय बालसंसार माविका गरिमा श्रेष्ठ, आर्यन खनाल आदिले पनि दुना–टपरी बनाउने सीपलाई घरमा प्रयोग गर्ने बताए । जिल्लाका कतिपय होटलमा समेत टपरीमा खानेकुरा राखेर बिक्री गर्ने चलन छ । यस्तो अवस्थामा प्रशिक्षण फलदायी साबित हुने प्रशिक्षक शारदाले बताइन् । यो सीपलाई आम्दानीको राम्रो स्रोत बनाउन सकिने पाठशालाका संरक्षक मीनकुमार श्रेष्ठ बताउँछन् । दुना–टपरी बनाउने काममा प्रायः महिलाहरू सहभागी हुने भए पनि सीप सिकेपछि अब १० जना किशोरसमेत यो काममा दक्ष हुँदैछन् ।  

रमेशचन्द्र अधिकारी, जेष्ठ ५, २०७६

-- पुरै पढ्नुहोस् --

निर्णायक तहमा  महिला सहभागिता  समग्र विकासको आधार

असम्भव केही छैन’ भन्ने उदाहरण हुन्–अम्बिका शर्मा लामिछाने । महिला विकास र सशक्तीकरणका लागि शिक्षालाई पहिलो सर्त मान्ने अम्बिका कामप्रतिको दृढता र आत्मविश्वासले सफल भइन्छ भन्ने कुरामा विश्वास गर्छिन् । विद्यावारिधिकी विद्यार्थी लामिछाने मूलधारको राजनीति तथा नीति निर्माण तहमा महिला सहभागितालाई समग्र विकासको आधार मान्छिन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, माघ १०, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कर्मक्षेत्रमा अब्बल संगीता

आजभन्दा १४ वर्षअघि त्यसमाथि गर्भावस्था, उनका लागि पढ्ने कुरा त्यति सहज थिएन । सबैले उडाए पनि उनले ९ महिनाको गर्भ लिएरै चार्टर्ड एकाउन्टेन्टको परीक्षा दिइन् । परीक्षाको १५ दिनपछि छोरा जन्मियो । लगत्तै अर्को १५ दिनपछि शंकरदेवमा बीबीएसको परीक्षा थियो ।

नारी संवाददाता , पुस १२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बेचबिखन बिरुद्ध सुनीता दनुवार

उतिबेला हामीलाई नेपाल फर्काए एचआईभी संक्रमण फैलिने र समाज दूषित हुने सोच बोकेको सरकार आज प्रभावितहरूको रोकथाम, संरक्षण, पुनस्र्थापना एवं सीप विकासका कामलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्ने भएको छ ।’

लक्ष्मी भण्डारी थापा, मंसिर १३, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बिना मगर

युद्धअघि, युद्धताका र पछि पनि राजनीतिक, सामाजिक तथा वैयक्तिक जीवनमा ठूलो चुनौती सामना गरेकी बिना मगर छोटो समयमा अकल्पनीय ढंगले भएको मुलुक परिवर्तन, संविधानद्वारा सुनिश्चित राज्य पुनर्संरचना, समृद्ध नेपालको परिकल्पनामा आएको स्थायी सरकारलाई निकै ठूलो उपलब्धि मान्छिन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, श्रावण ८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको उच्च तहमा पुग्ने प्रथम महिला

उक्त पुस्तककै कारण उनी प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन अध्ययन गर्न नर्वे पुगिन् । वि.सं. २०५२ सालदेखि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषसँग आबद्ध सरिता यसअन्तर्गतका विभिन्न विभाग तथा प्रोजेक्टको प्रमुख रहिसकेकी छिन् । उनले जहाँ–जहाँ नेतृत्व सम्हालिन् त्यहाँ–त्यहाँ पृथक् छाप छोडेकी छिन् ।

लक्ष्मी भण्डारी, असार ३२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला सशक्तीकरण सहज छ

त्यो जमानामा पनि मेरी सासू जागिरे मान्छे, जहिले पनि उहाँ महिला स्वरोजगार भएको देख्न चाहने, त्यसैले पनि मैले जागिर खाने पुरुषसरहको व्यवहार पाएँ घरभित्र पनि । त्यतिबेला पनि जागिरे महिला भोकाएर आउँदा समयमा खान दिने, थाकेर आउँदा आराम गर्नुपर्छ भन्ने सोच परिवारमा भएकाले करियरमा निरन्तरता दिन त्यति कठिन भएन । घरमा भएको त्यही महिलामैत्री वातावरणकै कारण म आज यो स्थानमा छु ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, जेष्ठ १५, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

रोजगारीका लागि असल शासन चाहिन्छ

सानो बच्चा अनि उचाइमा पुगिरहेको करियर, यो समय उनका लागि निकै जटिल रह्यो । होटल अन्नपूर्ण, फिस्टेल लज पोखरा तथा जगतपुर लज चितवन गरी हाल उनको मातहतमा ५ सयभन्दा बढी कर्मचारी छन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, चैत्र २०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

समृद्धिका लागि नारी शिक्षा अपरिहार्य

मेडिकल अफिसर, रजिस्टार, सिनियर रजिस्टार, जुनियर तथा सिनियर कन्सल्ट्यान्ट हुँदै वि.सं. २०६४ मा प्रसूति गृहको डेपुटी डाइरेक्टर भएकी लताले ०६६ मा डाइरेक्टरको पदभार सम्हालिन् । ४ वर्षे उनको निर्देशकीय कार्यकालमा प्रसूति गृहले कलेवर फेर्‍यो । ०६९ मा उनी त्यहाँबाट रिटायर्ड भइन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, फाल्गुन २१, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कैयौं पटक मृत्युको मुखमा पुगेर जोगिएकी ओनसरी घर्ती

०५८ सालमा आफू दाङको इन्चार्ज हुँदा एकाध घरमा टेलिफोन हुने र टेलिफोन भएको एक घरबाट केन्द्रमा सूचना पठाउँदा उक्त घरधनीले सुराकी लगाइदिएपछि दाङको बिजौरीदेखि बाँसगढीमा सेनाको घेरामा परेको उनले बताइन् । त्यतिबेला बाँच्ने आशा नै गुमेको घटना सुनाउँदा ओनसरी भावविह्वल देखिइन् ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, माघ ८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फूलको थुंगाजस्तै हलुङ्गो महसुस

खोइ त के गरे महिलाले त्यहाँ पुगेर ? भन्ने नजिर बस्ला भनेर चुनौतीका अगाडि नडगमगाई लड्ने–भिड्ने काम गरें–कार्की भन्छिन्–ममा कहिल्यै लोभ–लालच उत्पन्न भएन, म कुनै पार्टीको मान्छे थिइन र हुन्न पनि, म स्वतन्त्र रूपमा न्याय हाँक्ने हेतुले त्यहाँपुगेकी हुँ । म नियम–कानुनभन्दा बाहिर जान चाहिन ।

लक्ष्मी भण्डारी थापा, पुस २०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --