विचार

गृहलक्ष्मीमा हुनुपर्ने गुण

कुनै पनि घरमा सुख, समृद्धि, प्रसन्नता र शान्ति छ भने त्यसको कारण हो त्यस घरकी महिलामा घरलाई ऐश्वर्य बनाउने कला प्राप्त छ, महिला जननी हुन्, धैर्य हुन् । शील हुन् र स्वीकारको गुण भएकी सर्वस्वीकार्य धर्ती माता हुन् । त्यसैले त धर्ती, सम्पत्ति, देवी सबै शक्ति र गुणहरूमा स्त्री शब्द जोडिएर आएको हुन्छ । यस अर्थमा स्त्रीलाई सर्वस्वीकार्य एवं धैर्यको प्रतीक मानिन्छ । यी सब महिलामा हुने स्वभाव र गुण हुन् ।सम्बन्धको धनले परिपूर्ण : आज हामी जहाँ जुन अवस्था र जुन पदमा अनि जुन तरिकाले जीवन बिताइरहेका छौं हामीसँग जोडिएका हेरक सम्बन्धले हामीलाई यो अवस्थामा ल्याउन मद्दत पुगेको छ । घरपरिवारमा, नातेदार तथा साथीभाइबीच सम्बन्ध राम्रो बनाउन घरकी महिलाको महत्वपूर्ण हात रहेको हुन्छ । सासू–बुहारी, नन्द–आमाजू, श्रीमान्–श्रीमती एवं अभिभावक–सन्तानबीचको सम्बन्धलाई सुमधुर राख्न महिलाको भूमिका सकारात्मक हुनुपर्छ । यो सत्य हो कि राम्रो सम्बन्ध राख्न जान्नेले सबैको सहयोग प्राप्त गर्छ  । उसको जीवनमा खुसी नै खुसी छाएको हुन्छ भने जसले सम्बन्ध राम्रो बनाउन सकेको छैन उसको जीवनमा बाहिरी सफलता जति धेरै भए पनि भित्रबाट ऊ दु:खी र तनावपूर्ण हुन्छ ।आफ्नो काम र परिश्रम अनि मानपदवी र इज्जत एकातिर भए पनि घरभित्रको परिवारसँगको सुखद् सम्बन्ध र घरबाहिरका नाता कुटुम्ब, साथीभाइ अनि कार्यालयका साथीभाइ, कर्मचारी र व्यापार–व्यवसायदेखि लिएर जहाँ–जहाँ हाम्रो सम्बन्ध जोडिएको हुन्छ ती सबै सम्बन्ध राम्रो राख्न सकिएन भने भित्रबाट दु:खको अनुभूति हुन्छ । जरुरी छैन र सम्भव नहोला सबैलाई खुसी राख्न तर ती सम्बन्धलाई सकारात्मक तरिकाले सोच्ने, आफूले राम्रो गर्ने र सम्यक रूपमा सम्बन्ध निर्वाह गर्नाले आफूलाई शान्ति मिल्छ । अरूले कस्तो व्यवहार गर्छ, कस्तो धारणा बनाउँछ त्यो उसको कुरा भयो,उसको धारणा हो । हामीले हाम्रा सम्बन्धहरू कसरी कायम गरेका छौं त्यसको जिम्मेवार भने हामी आफैं नै हौं ।सबैको भावना र स्वभाव बुझेर कसरी मिठासपूर्ण सम्बन्ध राख्ने, वृद्ध आमाबुवा र दाजुभाइ अनि दिदीबहिनीसँगको भूमिका, किशोरावस्थाका छोराछोरीसँगसुमधुर सम्बन्ध कायम राख्ने कला जान्नु सुमधुर सम्बन्धका लागि अति आवश्यक छ । परिवार र सम्बन्धलाई सकेसम्म समय दिने, उनीहरूसँग भएको सानो कुरासँग पनि रमाइलो मानिदिने र हौसला अनि प्रशंसा दिने अनि बेलाबेलामा परिवार जमघट भएर रमाइला कुराहरू गर्ने गर्नाले सम्बन्धमा सधैं मधुरता ल्याउँछ । जागिर, पैसा र अन्य उपलब्धिका लागि दौडदादौडदै हाम्रो सम्बन्धरूपी धन त्यसै खेर जानसक्छ भन्ने कुरा सदैव ख्याल गर्नुपर्छ ।स्वास्थ्यरूपी धन : जीवनमा धेरै दु:ख र संघर्ष गरेर धन कमाइन्छ, पद, सम्मान आर्जन गरिन्छ तर स्वास्थ्य ठीक भएन र ठीक तरिकाले ती आर्जन गरेका चीजहरूको उपयोग गर्न पाइएन भने के अर्थ ? मानिस शारीरिक, मानसिक, सामाजिक एवं आध्यात्मिक रूपले स्वस्थ हुनुपर्छ । परिवारको स्वास्थ्य राम्रो राख्ने कुरामा महिलाको भूमिका महत्वपूर्ण रहन्छ । घरको खाना, वातावरण एवं सोचले स्वास्थ्यमा सीधै असर गर्ने हुँदा स्वस्थ खाना, प्रेमपूर्ण र शान्त वातावरण अनि सकारात्मक सोचले मात्र व्यक्ति स्वस्थ र मस्त रहन सक्छ ।मानिसले शारीरिक रोग मात्र आर्जन गर्दैनन्सोच र कर्महरूद्वारा धेरै मानसिक र सामाजिक रोग पनि आर्जन गरेका हुन्छन् ।हिजोआज कृत्रिम कुराको प्रयोगमा बढी जोड दिइने कारणले पनि स्वास्थ्यमा खराबी देखिन थालेको छ । सजावटका लागि धेरै प्लास्टिकका सामान प्रयोग हुन्छन् । खाना खाने भाँडासम्मा प्लास्टिक प्रयोग गरिन्छ । प्लास्टिकका भाँडाबढी प्रयोग गरेका कारण हाम्रो मन पनि प्लास्टिकजस्तो हुन पुगेको छ । कृषिजन्य उत्पादन हुन् वा मासुजन्य एवं दूग्धजन्य उत्पादन  सबैमा विषादी र कृत्रिम रंग, क्रिम आदिको अत्यधिक प्रयोग हुन थालेको छ । हामी पनि शरीर र स्वास्थ्यका लागि भन्दा स्वादका लागि खान रुचाउँछौं । हामी जस्तो खान्छौं हाम्रो रगत त्यस्तै बन्छ र हाम्रो विचार पनि  ।विचार स्वस्थ नहुँदासम्म शरीर,मन एवं मस्तिष्क स्वस्थ रहँदैन । अस्वस्थ व्यक्तिले गर्ने व्यवहार, बचन,कर्म कसरी असल र स्वस्थ हुन सक्छन् ?ध्यानरूपी धन :  गुनासो र अहंकारयुक्त स्वभावले मानिस सधैं अभाव र दु:खको जीवन बिताइरहेका भेटिन्छन् । अरूको जस्तो घर, पद, सन्तान, गाडी आदि जे पनि भौतिक सम्पत्ति छन् त्यो आफूसँग भएन भनेर गुनासो गर्ने बानी कतिपयमहिलामा हुन्छ ।आफूसँग जे छ त्यसमा रमाउन नसक्ने र अरूसँगै तुलना गरेर आफूलाई अभाव र कमजोर ठान्ने महिलाको घरमा कसरी ऐश्वर्य प्राप्त होला । थोरै ध्यान, साधना र आफूभित्र हेर्ने कलाको विकास हुँदै गयो भने पत्ता लाग्ने रहेछ आध्यात्मिक स्वभाव प्रस्फुटन हुन पाएन भने बाहिरी सम्पन्नता प्राप्त भए पनि व्यक्ति भित्रबाट खोक्रो हुन्छ । अभावरहित,भावपूर्ण व्यक्ति नै एउटा स्वस्थ र सुखी  व्यक्ति कहलाउँछ  । ध्यान र योगद्वारा भित्र डुब्ने कला जान्न सके बिस्तारै मानिस अहंकार मुक्त हुन्छ  । अहंकार मुक्त भैसकेपछि व्यक्ति प्रेम, करुणा,दया आदि गुणले भरिपूर्ण हुन्छ । यो भन्दा ठूलो धन अरु के हुनसक्छ र ?अत : आफ्नो शरीरको रक्षा गरी प्रेम र सम्मानप्रतिसजग रहीजीवन बिताउनुपर्छ । अरूको धन र अरूको तनप्रतिको आकर्षण संसारप्रतिको आकर्षण हो । अरूको निन्दा र परिचर्चा मनको आदत हो भने स्वयंभित्र डुब्ने कला एवं आफैंलाई जान्नु ध्यान हो । ध्यानको अभाव नै दरिद्रता हो । परिवारलाई ध्यानमा डुब्ने कला सिकाउने र घरलाई शान्त र प्रेमपूर्ण राख्न महिलाको ठूलो भूमिका हुन्छ । अन्तर्मुखी चेतनालाई हेर्ने र जे छ त्यसमा रमाउने अनि सन्तोष मान्ने बानी बसाल्नु महिलाको महत्वपूर्ण गुण हो । आफैंसँग रमाउने कला जान्नु जत्तिको ठूलो धन अरू के हुन सक्ला ?  

डा.नम्रता पाण्डे, आश्विन २९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

वृद्धावस्था आजको चुनौती

६० प्रतिशत रोग वृद्धावस्थामै लाग्छ । सरकारले सार्वजनिक सेवा विशेषगरी यातायात, सञ्चार र स्वास्थ्यमा ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई विशेष सुविधा दिने योजना बनाए पनि हालसम्म नेपालमा कुनै पनि अस्पतालमा वृद्धवृद्धाहरूका लागि छुट्टै वार्डको व्यवस्था गरिएको पाइँदैन ।

रचना मास्के, भाद्र ९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सबैले रोज्ने भन्सारको ज्वाइँ, कसरी घट्छ भ्रष्टाचार ???

ए बूढा ! ठूली छोरीलाई जस्तो कुल इमान्दार, सोझो केटो भन्दै महिना मर्दा एकदिन सुख्खा तलब मात्र बुझ्ने केटालाई कान्छी छोरी दिने होइन है भन्द्या छु । यसपटक कान्छीको विवाह गर्नुपर्छ रे, यो लगनमा विवाह भएन भने चार वर्षसम्म गर्नु हुँदैन भनेका छन् ज्योतिषीले ।

यमुना अर्याल, श्रावण १५, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिला आरक्षण सिट

महिला आरक्षण सिटकै लागि मेरी एउटी साथी र एक युवकबीच भनाभन भयो । हामी नारायणगोपाल चोकबाट स्वयम्भू जाँदै थियौं । बसमा भीड थियो । एक युवक महिला आरक्षण सिटमा निदाइरहेका थिए । मेरी साथीेले उनलाई उठाइन् । युवक झस्किए ।

निरूपा प्रसून, असार ३०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

वैदेशिक रोजगारमा महिला

नेपाली महिलाहरू वैदेशिक रोजगारीमा जान थालेको लगभग दुई दशक बितिसकेको छ तर यो अहिले पनि त्यति व्यवस्थित हुनसकेको छैन । पहिले जस्ता समस्या थिए ती समस्या आजसम्म पनि जस्ताको तस्तै छन् ।

नारी संवाददाता, जेष्ठ ७, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी सफल हुने

आधुनिकतासँगै मानिसका आवश्यकताहरू पनि फेरिएका छन् । यससँगै जीवनशैली नफेरिने कुरै भएन । बढ्दो आवश्यकता परिपूर्तिका लागि महिला–पुरुष दुवै कामकाजी हुनुपर्ने बाध्यता छ । फलत: पुरुषको वर्चस्व भएका कतिपय क्षेत्रमा महिलाहरू पनि अग्रसर हुन थालेका छन् ।

नारी संवाददाता , वैशाख २६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

विद्युतीय अपराध र महिला हिंसा

सामान्यत: कम्प्युटर तथा इन्टरनेट प्रयोग गरी हुने आपराधिक क्रियाकलाप नै साइबर अपराध हो । नेपालको विद्युतीय कारोबार ऐन २०६३ ले कम्प्युटर इन्टरनेटलगायतका विद्युतीय संचार माध्यमहरूमा प्रचलित कानुनले प्रकाशन तथा प्रदर्शन गर्न नहुने भनी रोक लगाएका सामग्रीहरू वा सार्वजनिक नैतिकता, शिष्टाचारविरुद्धका सामग्रीहरू प्रकाशन वा प्रदर्शन गर्नेजस्ता कामलाई विद्युतीय कसुर भनी परिभाषित गरेको छ ।

मीना मरासिनी, वैशाख ४, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नारी आन्दोलन कस्का विरुद्ध ?

हरेक वर्ष नारी दिवसका दिन वरपर शहरका केहि कार्यक्रमस्थल र तारे होटलका मञ्चहरु धुमधामका साथ सजाईन्छन् र नारी आन्दोलनका कुराहरु उछालिदैआएका छन् ।

अविरल थापा, फाल्गुन २५, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

आफ्नो भागको जिन्दगी कहिले बाँच्ने ?

स्टार वल्र्ड च्यानलबाट ‘अपेरा विस्नी’ सो आइरहेको थियो । ‘अपेर विस्नी’ सोमा संसारका सबै क्षेत्रका चर्चित अनुहारका निजी कुराहरूलाई लिएर अन्तर्वार्ता लिइन्छ । त्यो दिन कार्यक्रममा ‘एलेन डी जेनेरस र पोर्सिया डी रोशी’ सहभागी थिए । उनीहरू लेस्बियन जोडी थिए । पछि थाहा पाएँ । एलेन डी जेनेरस अमेरिकाको चर्चित टेलिभिजन टक सोकी संचालिका तथा एलेनकी हास्यअभिनेतृ हुन् । उनले पुस्तक पनि लेखेकी रैछिन् ।

निरूपा प्रसून, माघ ९, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कसरी सफल हुने ?

आधुनिकतासँगै मानिसका आवश्यकताहरू पनि फेरिएका छन् । यससँगै जीवनशैली नफेरिने कुरै भएन । बढ्दो आवश्यकता परिपूर्तिका लागि महिला–पुरुष दुवै कामकाजी हुनुपर्ने बाध्यता छ । फलत: पुरुषको वर्चस्व भएका कतिपय क्षेत्रमा महिलाहरू पनि अग्रसर हुन थालेका छन् ।

नारी संवाददाता , माघ ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

छोरीको आशीर्वाद आमालाई

खोलामा परेको एउटा पात बग्दाबग्दै कहाँ पुग्छ, थाहा हुँदैन । हावामा उडेको कपास कहाँ पुग्छ, पत्तो हुँदैन । आकाशमा बादलको आकार छिनछिनमा परिवर्तन भएजस्तै हाम्रो जीवनमा पनि थरीथरीका मोड एवं परिस्थिति आउँछन् अनि जिन्दगीका रूपरेखाहरू फेरिएर जान्छन् ।

दिव्या बज्राचार्य, माघ ३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --