विचार

समयको पालना

 समय यति महत्वपूर्ण कुरा हो जसले कसैलाई पर्खदैन । यो सिंगो पृथ्वीका मानिसहरू समय नहेरी चल्न सक्दैनन् बिहान उठेदेखि राति सुत्ने बेलासम्म हाम्रो सबै काम समयअनुसार नै चल्छ । बिहान ५ बजे उठ्छु भनेर लगाएको अर्लाम हामी एकछिन बन्द गर्दै–सुत्दै फेरि बन्द गर्दै–सुत्दै गर्छौं तर हामी सुतिरहन्छौँ । समय भने अघि बढिरहन्छ ।हामी बिहान ५ बजे भनेको ५ बजे नै हो भन्ने मानसिकता तयार गर्न अभ्यस्त छैनौं । ५ बजे भनेको ५ बज्न १५ मिनेटदेखि लिएर ५ बजेर १५ मिनेटसम्मलाई हामी ५ बजे नै मान्छौं तर ५ बज्न १५ मिनेट र ५ बजेर १५ मिनेटभित्र आधा घन्टा हुन्छ जसमा धेरै कामकुरा सम्पन्न हुनसक्छ । नानीहरूलाई १५ मिनेट ढिलो स्कुल पुर्‍याउँछु भन्यौं भने उनीहरूले स्कुलमा प्रवेश पाउँछन् ? अवश्य पाउँदैनन् । साना नानीहरू जब समयको पालना गर्छन् भने हामी किन सक्दैनौं ? सामान्यतया गाउँ वा सहरमा हुने कुनै पनि कार्यक्रम ११ बजे सुरु हुने भनेर तोकिएको छ भने ११ बजेर १५ मिनेटतिर घरबाट हिँड्नु उपयुक्त हुन्छ, १२ नबजी कार्यक्रम सुरु हुने होइन भनेर हामी ११ बजेर १५ मिनेट भएपछि बल्ल हिँड्ने सुर गर्छौँ  ।वास्तवमै १२ नबजी कार्यक्रम सुरु पनि हुँदैन । १२ बज्दा सुरु भएको कार्यक्रम ४ बज्दासम्म सकिँदैन । यस्तो स्थितिमा व्यस्तताले छोप्दै लगेको समाजका हामीमध्ये आधा कार्यक्रमबाटै उठेर हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ, अन्तिममा प्रमुख अतिथि बोल्दा हल खाली भैसकेको हुन्छ । निर्जीव घडी एक सेकेन्ड नरोकिई १ बज्दा १ बज्छ, २ बज्दा २ बज्छ भने हामी चेतना भएका मानिसको मानसिकतामा किन १ बज्दा १ र २ बज्दा २ नै बज्दैन ?हामी गृहिणीहरूलाई समय व्यवस्थापन गर्न गार्‍हो हुन्छ । घरको सबै जिम्मेवारीदेखि अफिसको सम्म व्यवस्थापन गर्दा समयको ख्याल गरिएन भने हाम्रो जीवन व्यस्त होइन सधैं अस्त–व्यस्त अनि थकित हुन्छ र त्यसले मानसिक तनावसमेत सिर्जना गर्छ । बिहान उठेदेखि राति सुत्ने बेलासम्मको समय तालिका बनाएर चल्ने हो भने २४ घन्टामा हामी ८ घन्टा सुत्छौं बाँकी १६ घन्टा जस्तोसुकै काम पनि सजिलै सम्पन्न गर्न सकिन्छ ।एउटा घर व्यवस्थित हुन मुख्य भूमिका गृहिणीकै हुन्छ । विशेषत: हामी गृहिणी नै बिहान उठेदेखि राति सुत्ने बेलासम्मको समय तालिका बनाएर चल्यौं भने हाम्रा नानीहरूले पनि त्यही सिक्छन् । घरका सबै समय तालिकामा चल्न थाल्ने हो भने घर चलाउन सहज हुन्छ ।भनिन्छ–कोक्रो हल्लाउने हातले संसार हल्लाउन सक्छ । जब एउटी गृहिणीले आफ्नो समय तालिकाबाट आफ्नो घर राम्रो ढंगले संचालन गर्छिन् भने उनले समाज, संगठनसँगै सिंगो देशलाई समय तालिकाअनुरूप हिँडाउन सक्छिन् । हामी गृहिणीका लागि मात्र होइन यो सिंगो राष्ट्रकै हरेक नागरिकको हातको घडी नेपाल सरकारको समयअनुसार १ बज्दा १ नै बज्ने, २ बज्दा २ नै बज्ने हो भने वास्तवमै देश परिवर्तन हुन बेर लाग्दैन ।समय व्यवस्थापनको नियम हामी नागरिकले मात्र होइन सरकारले पनि पालन गर्नुपर्छ । जस्तो असोज महिनादेखि समयलाई १ घन्टाअघि ल्याउनुपर्छ । फागुनदेखि भदौसम्म बिहान ६ बजे ठीक छ तर असोजमा बिहान ६ बज्दा अँध्यारै हुन्छ हरेक असोज र चैतमा समय १ घन्टाअघि–पछि बनाउनुपर्छ । यसले जाडो महिनामा काम गर्न सहज बनाउँछ । 

कविता शर्मा, मंसिर १९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

छोरी बिकाउने कि टिकाउने ?

विवाह गर्ने उमेर भएकी उर्मिला तीन वर्षको छोराकी आमा भैसकिन्, तर उनको वैवाहिक जीवन सुमधुर हुन सकेन । आमाबाबुले कुरा नबुझी विवाह गरिदिँदा आफूले यो नियति भोग्नुपरेको गुनासो छ उनको । एक त उनी उमेर नहुँदै विवाह गर्न बाध्य भइन्, अर्कातर्फ पहिले लुकीछिपी विवाह गरिसकेका श्रीमानसँग ।

यमुना अर्याल, काफ्लेमंसिर १२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

मखमली फूलझैं हुन् भाइहरू

सहरिया बसाइ र सुखभोगले आफ्ना पुराना मौलिकता छोड्दै जानुपर्ने बाध्यता छ । कंक्रिटको सहर काठमाडौंमा गाइतिहारे कहाँ पाउनु ? गाइतिहारे फुलेसँगै सकारात्मक र पर्वमय भएर फक्रिने मनहरू कहाँ पाउनु ? विद्यालय छुट्टी हुनासाथ तिहारको योजना बनाउन चौरमा भेला भै गफगाफमा फेला पर्ने आत्मीयता कसरी भेटाउनु ?

डा. नम्रता पाण्डे, कार्तिक १८, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

हिंसाको मनोसामाजिक विमर्श

‘सामूहिक बलात्कारपछि हत्या’ । ‘प्रेमीद्वारा प्रेमिकाको बलात्कार अनि हत्या’ । ‘रक्सीको झोंकमा श्रीमतीमाथि छुरा प्रहार’ । ‘दाइजो नल्याएकोमा ज्युँदै जलाइइन्न्’ । मनै सिरिङ्ङ पार्छन् यस्ता समाचार शीर्षकले । किन हुन्छन् यस्ता घटना ?

डा.अजय रिसाल, कार्तिक १०, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नवदुर्गाको पूजा नारी शक्तिको पहिचान

नारी शक्ति, प्राकृतिक शक्ति, सृष्टि र संहार दुवै शक्तिकी प्रतीक नवदुर्गाको आराधना गर्नुको अर्थ हो सृष्टि नारीविना सम्भव छैन, पालनपोषण र हेरचाह नारी शक्ति, नारीको प्रेमविना सम्भव छैन भने दानवीय तत्वको संहारमा पनि दुर्गा शक्ति नै आवश्यक छ ।

डा. नम्रता पाण्डे, आश्विन २२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

परसेन्टेज कि प्रतिभा ?

आजको समाजका हामी आमाबुवा रोजगारीदेखि सामाजिक सेवासम्म कतै न कतै आबद्ध भएकाले व्यस्त हुन्छौं । दुई–अढाई वर्षमै बच्चालाई मन्टेश्वरी भर्ना गर्ने बाध्यता पनि छ । बिहान नौ बजे गएका नानी बेलुका तीन–चार बजे घर फर्कदा कतिपय अत्यन्तै रमाएका हुन्छन् भने कतिपय रमाउन सकिरहेका हुँदैनन् । भित्रभित्रै पीडा खपिरहेका पनि हुन सक्छन् ।

कविता शर्मा, श्रावण २३, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

अझै रोइरहेकी छिन् गौरा

तीज र गौरा पर्वमा जब महिलाहरू नाच्छन्, रमाउँछन्, पूजा गर्छन् गौराको, म सुदूरपश्चिमका ती गौराहरूलाई सम्झन्छु जो आँसुमा भिजेर बसेका छन् । जो नाच्न पाउँदैनन्, गाउन पाउँदैनन् । उनीहरूको मौन रोदन कसैले सुन्दैन । ५ वर्षअघि म सुदूरपश्चिममा महिला स्वास्थ्यका बारेमा अध्ययन गर्न गएकी थिएँ । त्यतिबेला छाउपडीले महिला स्वास्थ्यमा कसरी समस्या पार्छ भन्ने थियो ।

डा. अरुणा उप्रेती, श्रावण २२, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

सुदूरपश्चिममा महिलालाई सम्मान गर्ने परिपाटी आएको छ कि ?

महिलाविरुद्ध भेदभाव, कठोर सामाजिक कुरीति, महिनावारी र सुत्केरी महिलालाई छाउपडी गोठमा राख्ने चलन, पौष्टिक खानाको कमी, पुरुषले महिलालाई हेर्ने गलत दृष्टिकोण तथा महिलालाई केवल सन्तान जन्माउने यन्त्र मान्ने मानसिकताले आक्रान्त सुदूरपश्चिममा जन्मदेखि नै महिलाहरू अपहेलित थिए र अहिले पनि यस्ता अपहेलनाका व्यथा–कथा त्यहाँका लोकगीतमा समेत पाइन्छ ।

डा. अरुणा उप्रेती, जेष्ठ ९, २०७५

-- पुरै पढ्नुहोस् --

नारी दिवसको सार्थकता महिलाको प्रगति

प्रेम जगाउन होशपूर्ण, साक्षी भावपूर्ण वातावरण तथा जागृत मनस्थितिको आवश्यकता पर्छ । ध्यानबाट मात्र चेतना जागृत भै व्यक्ति होशपूर्ण र प्रेमपूर्ण रहन सक्छ । ओशो भन्नुहुन्छ–‘जीवन नै प्रेम हो भन्ने जान्नेले विभेदको स्वभाव अपनाउन सक्दैन । जीवनका हरेक आयामलाई प्रेमपूर्ण र होशपूर्ण हेर्न जान्नेले जीवन विभेदमा होइन प्रेमपूर्ण भएर जिउन सक्छ ।

डा. नम्रता पाण्डे, फाल्गुन १६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

एकल आमाका सन्तानले नागरिकता पाउन किन गाह्रो ?

महिला हक–अधिकार र समानताको मुद्दा लिएर सडकमा जति उत्रिए पनि अझैसम्म लै·िक समानता र आमा वा बाबुको नाममा नागरिकता प्राप्त गर्ने समान अधिकार सुनिश्चित गर्न सकिएको देखिँदैन जसले गर्दा नेपालको आर्थिक विकास, राजनीतिक स्थिरता, लोकतन्त्र, शान्ति, स्वाभिमान र नेपालको सार्वभौमसत्तामाथि प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष असर परिरहेको छ ।

डा. नम्रता पाण्डे, माघ ९, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

महिलामाथि हुने हिंसाको अन्त्य सम्भव होला ?

प्रत्येक वर्ष महिला हिंसाविरूद्धको अभियानलाई महिला अधिकारकर्मीले भव्यरूपमा मनाए पनि र सरकारले विभिन्न प्रतिबद्धता जाहेर गरे पनि महिला हिंसाको अवस्था भने जस्ताका तस्तै छ ।

डा.नम्रता पाण्डे, पुस १०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --