फूल बारी

सुरुहुदै सयपत्रिको सिजन

परिचययो फूल नेपालको प्रसिद्ध फूल हो । यो फूललाई हिन्दी भाषामा गेंदा फूल भनिन्छ । अंग्रेजीमा ‘मैरी गोल्ड’ भनिन्छ । त्यस्तै हाम्रो देश नेपालमा कतै कतै सयपत्रीलाई ‘हजारी फूल’ भनेको पनि सुनिन्छ । यो फूल धेरै प्रजातीको हुन्छ । नेपालमा सयपत्रीको खेती सत्रौं शताब्दीको उतरार्द्धतिरै भित्रिएको तथ्य नीलतन्त्र नामक दस्तावेजमा छ । राँगा खसीको सयपत्रीजस्तै पत्रे आकार देखेर यसलाई सयपत्री भन्ने गरिएको हुनुपर्छ । तर यसमा पत्रैपत्र हुँदैन मसिनो मसिनो थुप्रै फूलको थुङ्गो बुके बनाएजस्तो हुन्छ । त्यसैले यसलाई गाउँघरमा अझै पनि थुङ्गेफूल भनिन्छ ।मेक्सिकोका पहाडहरूमा जंगली रूपमा आफै उम्रने यी फूललाई पुरानो सभ्य जाति एजेटिकहरूले खेती गर्दथे । यसका फूलहरू औषधि, सजावट तथा समारोहहरूमा हजारौं वर्षदेखि एजेटिकहरूले उपयोग गर्दथे । होन्डुरसमा यसलाई पानीमा मिसाएर लासहरू धुुने हुनाले मृतकहरूको फूल पनि भनिन्छ । मेक्सिको तथा मध्यअमेरिकी जंगली फूल हो यो । अमेरिकामा पत्ता लागेपछि मात्र यसको फैलावट संसार भरि भएको हो । यसको जन्मथलो मेक्सिकोका पहाडहरूमा सेप्टेम्बरदेखि तुषारो नलागेसम्म उत्पादन हुन्छ र नेपालमा पनि ठीक त्यही बेला अर्थात् मौलिक रूपमै हुन्छ । तर अन्य स्थानमा पुगेर आदत बदली तापक्रम अनुसार यो जुलाईदेखि अक्टुबरसम्म फुल्ने गर्दछ, तर आजभोलिका हाइब्रिड त बाह्रैमासे भइसकेका छन् । विभिन्न रंग, आकार र प्रकार मा समेत हुने हुदा यसको मिक्स तवरले खेति गर्दा अझ सुन्दरता थपिने हुन्छ्र ।जातमेरिगोल्ड मा २ प्रजाति हुन्छन एक Tagetes र अर्को Celandula । Tagetes मा अफ्रिकन मेरिगोल्ड , फ्रेन्च मेरिगोल्ड पर्छन भने अबबिलमगबि मा पोट मरिगोल्ड हरु पर्छन  । यस भित्र रहेर हाल धेरै जात को समेत बिकाश भै राखेको छ ।प्रसारण बिधिमेरिगोल्डको बानास्पतिक प्रसारण बिउ बाट र हाल कटिंग बिधि पनि प्रचलनमा आएको छ । बिउ रोपेको ४५ दिन मा फूल खेल्ने गर्दछ ्र बिउ छरेको एक हप्ता भित्र मा बिउ उम्रने गर्दछ ।रोप्ने स्थान  सयपत्री फूल प्राय पारिलो घाम लाग्ने ठाउमा राम्रो संग फुल्ने गर्छ्र । तर उच्च तापक्रम सहन सक्ने हुदैन तसर्थ नेपालमा गर्मि सकिने संग संगै यसको खेति पनि फस्तौदै गएको देखिन्छ । पानी नजम्ने र प्रांगारिक प्रदार्थ बढी हुने ठाउमा यो राम्रो संग फुल्छ ।हाईब्रिड प्रकारको सयपत्री खुल्ला जमिन मा भन्दा गमला वा अन्य फूलदानी मा रोप्दा बढी सौन्दर्यता देखिन्छ्र । खुल्ला रुपमा स्थानीय सयपत्री रोप्दा राम्रो हुन्छ ।बिशेष हेरचाहफूल रोप्नु अघि प्रसस्थ प्रांगारिक  प्रदार्थ भएको  माटो मा रोप्नु पर्दछ । बिरुवा फुल्नु अगाबै मल दिनु पर्छ भने फूल खेली सकेपछि मल दिनु हुदैन तेस्तै सिंचाई गर्दा कहिले पनि फुलको थुंगा माथि बाट गर्नु हुदैन ।  अफ्रिकन प्रजातिका  सयपत्री ले बढी पानी रुचाउदैन तसर्थ यो जातिमा कम सिंचाई गर्नु पर्दछ, नत्र जरा कुहिने रोग लाग्दछ ।महत्वयसमा सल्फरको मात्रा बढी हुनाले ब्याक्टेरियालाई मार्दछ । यसको जराले गर्ने अत्यधिक माइक्रोबियल क्रियाले जमिनका नेमोटोड जातका शत्रु कीराहरूबाट अन्य बिरुवाहरूलाई बचाउने हुँदा अन्न या अन्य बालीसँगै मिसाएर यसको खेती गर्ने गरिन्छ । गोलभेंडामा लाग्ने सेतो पुतली यसको नजिक नआउने हुँदा गोलभेंडाछेउ यसको खेती लाभदायक हुन्छ । तर माइक्रोबियल सक्रियताबाट बढ्ने केराउ जाति (लेगुम परिवार) का लागि यो हानिकारक भएकाले केराउ जातिको खेतमा यो रोपिनुहुन्न । बन्दाकोपीका सलादमा रंग र स्वादका लागि यस फूल सेफहरूले उपयोग गर्छन् ।कुखुराको फुल (अण्डा) को पहेंलो भाग बढाउन यसको धूलो दानामा मिसाइन्छ । माहुरी तथा पुतलीका लागि पेटुला अर्थात् कुकुरफूलमा प्रशस्त परागरस भएकोले माहुरी उत्पादकले फूल घट्दै जाने बर्षा अन्तपछिको मौसममा यसको खेती गर्नु लाभदायक छ ।                                       Email: rajendra_certi@yahoo.com 

राजेन्द्र देवकोटा , आश्विन २६, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फूलको मौसम

असोज–कात्तिकलाई फूलको मौसम भनिन्छ । यो समयमा सयपत्री, मखमली, पारिजात, गुलाब, गोदावरी आदि अनेकौं फूल फुल्छन् । खुसी मनाउँदा, मायामा हुँदा, शोक पर्दा तथा अन्य विविध अवसरमा फूल अत्यावश्यक हुन्छ । फूललाई स्वच्छता र प्रेमको प्रतीक पनि मानिन्छ । ढकमक्क फूल फुलेको देखेर जोकसैको मन रमाउँछ ।

उपासना घिमिरे, आश्विन ८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फूल बिरुवाका लागि उपयुक्त समय

वर्षा बोट–बिरुवा रोप्ने, सार्ने र फुल्ने मौसम हो । बिरुवा रोप्ने, सार्ने आदि काम विशेषत: वर्षामै गरिन्छ । वर्षा फूल तथा फलफूल रोप्ने समय पनि हो । सुन्तला, अनार, जुनार, अम्बा, भोगटे, स्याउ आदि फलफूल वर्षामै रोपिन्छ ।

नारी संवाददाता , श्रावण ३०, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चितवनमा फूलैफूल

अहिले व्यावसायिक फूलखेती गर्नेहरूको संख्या बढ्दो छ । फूलको माग बढेसँगै यसको खेती गर्नेहरूको संख्या पनि बढेको हो । धेरैले तिहारको मौका छोप्दै सयपत्री फूल लगाउँछन् तर चितवनमा भने सधै सबै ठाउँमा प्रयोग हुने फूलको खेती गरिएको छ ।

विमल खतिवडा, असार २८, २०७४

-- पुरै पढ्नुहोस् --

फूल थरीथरीका

घर वरिपरि फुल्ने विभिन्न प्रकारका फूलले जे कसैलाई हर्षित तुल्याउँछ । घरको वातावरण सुन्दर तथा रमणीय बनाउने फूलको वासना तथा यसको रंगीबिरंगी बनावटले बगैचामा फरक आयाम थप्छ । हिजोआज नेपाली घर–आँगनमा पनि विविध प्रकारका फूल रोप्ने तथा तिनलाई फरक–फरक तरिकाले उमार्ने–सजाउने चलन बढिरहेको छ ।

नारी संवाददाता , माघ २३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गुलाफ : प्रेमदेखि जीवनसम्म

कुनै पनि प्रेमीलाई आफ्नी प्रेमिका प्यारी लाग्छिन् । उनको मुहार जस्तोसुकै होस् प्राय: प्रेमीले साँच्चिकै सुन्दर, निर्दोष र मायालु भनेर आफ्नी प्रेमिकाको सौन्दर्यको प्रशंसा गर्छन् । ‘संसारमा तिमीजति राम्री अरू कोही छैन’–प्रेमीले प्रेमिकालाई फूलसँग तुलना गर्दै फुक्र्याउँछन् । ‘तिमी यति कोमल छ्यौ कि गुलाफसँग मात्र त्यसको तुलना गर्न सकिन्छ ।’

बालिका थपलिया, माघ २, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

कम हेरचाहमा बढी सजावट

इन्टेरियरलाई सुन्दर बनाउन पानी कम लाग्ने क्याक्टसलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ । यसमा सुन्दर, वासनादार तथा रंगीन फूल पनि फुल्छ ।

नारी संवाददाता , पुस २०, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

बेगोनिया सेम्पर फ्लोरेन्सर

हालै जर्मनीमा राइगरबिगोनियन हाइब्रिड निकालिएको छ । उपयुक्त वातावरण पाए यो फूल वर्षभरि फुल्छ । यसको पात गोलाकार एवं रंग कत्था मिसिएको हरियो हुन्छ ।

नारी संवाददाता , पुस १३, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

ह्याङ्गिङ गार्डेन

सुन्दर घरलाई त्यहा भएको सुन्दर बगैचाले पूर्ण गर्छ ।

नारी संवाददाता , मंसिर २६, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

गार्डेन अर्नामेन्ट्स

बगैंचालाई थप सुन्दर बनाउन गार्डेन एसेसरिज तथा अर्नामेन्ट्सहरू प्रयोग गर्ने चलन बढ्दो छ । बगैंचा सजाउने यस्ता एसेसरिज मड हाउस तथा गार्डेनसम्बन्धी पसलबाट खरिद गर्न सकिन्छ ।

उपासना पाण्डे, आश्विन १२, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --

चाडपर्व र फूल सजावट

फूलले सबैलाई आकर्षित गर्छ । घरको गमलामा ढकमक्क फूलेको फूलले वातावरण नै रमणीय बनाउँछ । चाडपर्वको मौसममा फूलको महत्व अझ बढी हुने गरेको छ । भगवान्लाई चढाउन होस् वा कोठाभित्र भासमा राख्न सबैतिर फूल प्रयोग गरिन्छ । फूलले वातावरण मनमोहक बनाउनुका साथै जोकसैलाई मन्त्रमुग्ध तुल्याउँछ ।

उपासना पाण्डे, आश्विन १०, २०७३

-- पुरै पढ्नुहोस् --